Nhân dịp Trung tướng Nguyễn Đức Hải, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược (Bộ Quốc phòng), cho ra mắt tập truyện ký - thơ "Chân trời điểm hẹn" (gồm 14 truyện – ký và 70 bài thơ được viết từ 1972 đến nay), Văn chương TPHCM xin giới thiệu một chùm thơ được chọn từ tập sách này.

Tiếp cận thơ Nguyễn Đức Hải, độc giả có thể nhận thấy một điều: sức nặng của thơ ông không nằm ở những cách tân kỹ thuật hay sự trau chuốt hình ảnh, mà nằm ở sự chân thành đến mộc mạc, đôi khi sa vào tự sự như chính trải nghiệm và suy ngẫm của một người lính từng đi qua chiến tranh, qua công vụ, đi ra thế giới. Chất thơ ở đây được tìm thấy trong cái "tình" thắm thiết, trong những câu chuyện được kể lại bằng tất cả xúc cảm dạt dào.

Năm bài thơ sau đây, như những lát cắt, phần nào giúp độc giả thấy được những khoảnh khắc đáng chú ý trong hành trình sáng tác của tác giả. Nếu "Linh Thiêng - Long Khốt" là bản hùng ca bi tráng, nơi câu thơ vụt sáng lên trong những hình ảnh gân guốc: "Tay còn siết – súng chưa rơi khỏi ngực/ Ngã xuống rồi… vẫn giữ hướng xung phong!" thì "Mẹ Ơi! Con Vẫn Ở Đây" lay động lòng người bởi sự hóa thân của người lính đã khuất vào đời sống hòa bình, một ý tưởng đẹp dù được diễn đạt bằng một ngôn ngữ giản dị, trực tiếp.

Bài thơ "Bên Dòng Sông Etomac" cho thấy tầm vóc tư tưởng và sự quan tâm đến những vấn đề nhân văn rộng lớn, vượt qua biên giới của một người từng trải. Trong khi đó, "Dã Quỳ - Em" và "Sông Vệ - Quê Mình" lại là những phút giây lắng đọng, nơi tác giả tìm về với vẻ đẹp của thiên nhiên và ký ức quê hương.

Có thể nói, thơ Nguyễn Đức Hải là những ghi chép cảm xúc chân thực, là nhật ký tâm hồn, là tiếng nói nội tâm của một người lính - một nhà chiến lược quân sự, phản ánh trung thực một đời sống tinh thần phong phú với đủ cung bậc: bi hùng, đau thương, tri ân và lãng mạn. Đọc thơ ông, ta hiểu thêm và trân trọng hơn về một "chân trời" cảm xúc của thế hệ cầm súng viết nên lịch sử.

 Nguyên Hùng chọn thơ và giới thiệu.
 

Trung tướng, PGS, TS NGUYỄN ĐỨC HẢI
Nguyên Viện trưởng Viện chiến lược Quốc phòng  - BQP

LINH THIÊNG  LONG KHỐT

Giữa Cánh Đồng Chó Ngáp hoang vu

Đã một thời máu thắm giữa đồng khô...

Bom rung đất – đạn gào qua lửa khói

Người ngã xuống – Tổ quốc ngẩng cao đầu!

Long Khốt đó – nơi khắc ghi lời thề không lùi bước

Hàng nghìn hồn liệt sĩ hóa hư không

Dưới dòng sông Long Khốt âm thầm chảy

Có bóng hình của mẹ tiễn con đi...

Từng tấc đất thấm mồ hôi, máu lửa

Từng nhịp chân người in dấu kiên trung

Xương thịt hóa phù sa bồi đất mẹ

Hồn anh linh vang vọng khắp non sông.

Có người ngã khi tuổi vừa đôi mươi

Áo sạm khói giữa đồng sâu lửa đỏ

Tay còn siết – súng chưa rơi khỏi ngực

Ngã xuống rồi… vẫn giữ hướng xung phong!

Đêm Vĩnh Hưng – gió thổi từ lịch sử

Nghe vọng về tiếng bước của đoàn quân

Họ vẫn sống – không tên, không tuổi tác

Trong lòng dân, như lửa cháy ngàn năm!

Ai đến viếng – xin cúi đầu tưởng niệm

Trước Đền thiêng Long Khốt giữa trời xanh

Nơi ký ức cháy bền trong ngọn lửa

Tổ quốc khắc tên Người giữa sử xanh...

Và hôm nay – lúa lại reo theo gió

Trẻ đến trường trên những lối năm xưa

Chúng con sống – nâng bước người đã khuất

Mỗi nhành cây còn thấm máu anh hùng.

                                    Long Khốt, 19.05.2025

Di tích lịch sử cấp Quốc gia Khu vực Đồn Long Khốt được xây dựng với quy mô lớn

MẸ ƠI! CON VẪN Ở ĐÂY

Mẹ ơi… con vẫn ở đây

Giữa rừng sâu, đồng hoang, và bên sông, suối

Nơi đạn bom một thời lửa cháy

Chiến tranh đã cướp mất con rồi

Máu nhuộm hồng…  để giữ đất bình yên.

Bia không tên, không cỗ áo thiêng liêng

Chỉ có hương cỏ thơm, ngàn năm ru giấc

Đồng đội gọi mãi tên khắp nẻo chiến trường

Mà lòng quặn đau, nước mắt rưng rưng…

Mẹ ơi! Con vẫn còn đây

Trong câu hát và sau làn khói hương dìu dịu

Con vẫn nghe tiếng mẹ thì thầm

Lời ru theo gió, say nồng giấc mơ.  

Mẹ ơi! Con vẫn ngồi đây

Trên chiếc ghế trong hội trường bình yên

Con trên trang sách em thơ

Vui cùng trang lứa, đêm trăng hẹn hò...

Con bay trong sắc hương trời

Hòa theo làn gió rì rào bờ tre

Bóng con đi giữa đoàn quân....  

Bên con đồng chí trang nghiêm, chỉnh tề

Con trong muôn trái tim người

Yên tâm mẹ nhé! Đừng buồn xa con

Con thương mẹ tóc pha sương

Mà con mải miết chưa về thăm quê.

Tháng bảy về… hoa rực đỏ muôn phương

Như máu đào hòa vào lòng đất

Trong thẳm sâu, con vẫn khe khẽ gọi:

"Mẹ ơi, con vẫn ở đây mà…"

Đồng đội vẫn đi tìm ...khắp chốn rừng xanh

Tìm tên con, tìm hài cốt vô danh

Mẹ ơi, Mẹ đừng buồn thêm nữa

Bởi tên con trong trái tim Việt Nam.

                                   TP. HCM, 28.07.2025

 BÊN DÒNG SÔNG ETOMAC

Ta đứng lặng, bên dòng Etomac

Nước lững lờ như một khúc hoan ca,

Ngọn gió Mỹ thổi về trong lồng ngực,

ký ức về … bừng cháy những ngày xưa.

Cha em là ai? Và bé Emily?

Mà hùng dũng dắt con đi, giữa rừng cờ ngợp gió,

Không phải để mừng reo, vui chiến thắng

Mà vì Việt Nam – máu vẫn đổ đêm ngày.

Trái tim cha – không biên giới màu da,

Từng bước chân là lời nguyền phản chiến

Giữa nước Mỹ – từng đoàn người tranh đấu,

Vì Việt Nam! Lẽ phải, lương tri và nhân nghĩa.

Ta đến đây,

không phải vì ký ức dòng sông,

Mà mang theo tiếng gọi hồn đất nước

Đất Việt Nam, máu đỏ nhuộm bao đời.

Cha của Emily – vẫn bước giữa đau thương.

Dòng Etomac,

chảy bao lời chứng giám

Có giọt lệ nào của mẹ Việt xa xôi?

Có lời ru nào vượt đại dương băng qua bom đạn?

Để đòi lại cho đời công lý, bác ái , tự do ...!

Ta đứng đây,

mà lòng sôi lửa cháy,

Vì chất độc da cam còn giết chết bao người?

Tội ác chiến chiến tranh,

Việt nam còn gánh chịu.

Ta biết ơn – những người cha trong trận chiến,

Dạy con yêu bằng sự thật bên sông.

Nhân loại hòa bình, chấm dứt chiến tranh.

                          Washington, D.C, 11.2016

DÃ QUỲ - EM

Em không rực rỡ như hồng,

Mà sao quyến rũ thơm nồng ba zan

Nắng lên, nhẹ gió mơn man,

Đợi ai? vàng cả sườn đồi hoang vu.

Chân anh lạc lối mây mù,

Vô tình gặp ánh mắt thu bần thần.

Dã quỳ không gọi mùa xuân,

Mà sao thổn thức muôn lần tim anh?

Thương em?  Khao khát, bâng khuâng

Trong đôi mắt dại, vương cành nghiêng nghiêng…

Em như giấc mộng không tên,

Đi qua rực rỡ, bỏ quên cõi người.

Đồi cao, nỗi nhớ chơi vơi,

Em – loài hoa dại, một đời chẳng quên.

Anh về gùi nắng lên miền,

Dã quỳ hương sắc, Tây nguyên đợi chờ ...

                                                Pleiku, 25.07.2025

SÔNG VỆ - QUÊ MÌNH

Vệ giang ơi! Chờ ai? Đợi ai? mà dòng xanh lặng lẽ

Từ bao đời say đồng lúa, nương dâu

Nước êm trôi, dạt dào như câu lý

Thơm hương rừng, mát ngọt ngàn năm

Tuổi thơ em- con thuyền nan lắt lẻo

Chở trưa hè râm mát bóng tre xanh

Vẳng tiếng ê a... bên bờ vui khe khẽ    

Sóng ru hoài mùi cỏ dại mong manh

Sông Vệ đó – trăng vàng soi bến vắng

Cánh buồm xưa còn thấp thoáng trong sương

Làn mây trắng nghiêng nghiêng theo bóng nắng

Gió êm êm ru khẽ giấc quê hương.

Mùa nước nổi, sông tràn dâng   khắp chốn

Cuốn bờ tre, nhòa lối nhỏ ven thôn

Mái tranh cũ chênh chao trong làn nước

Mẹ chèo xuồng như gió lướt mênh mang...

 Lũ cuồng phong dòng sông quê cuồn cuộn

Lúc dịu hiền như dải lụa yêu thương

Đàn sáo líu lo chao nghiêng trên mặt nước

Nắng lung linh rơi nhẹ giữa trong xanh

Ta xa xứ, sông về trong ký ức

Giữa phố đông vẫn nhớ lắm phù sa

Dòng thương mến chảy theo bao năm tháng

Như câu hò... dìu dịu giữa hồn ta

"Vệ giang ơi! Em ngọt ngào như dòng sữa mẹ

Ngày chia xa, bao nỗi nhớ không nguôi

Nắng đổ chiều nghiêng, cánh diều xưa kỷ niệm. 

 Anh hẹn, anh sẽ về với Quảng Ngãi yêu thương.

          TP. HCM, 24.07.2025