Sáng 25/11/2025, tại Hội trường Liên hiệp các Hội VHNT TPHCM, buổi ra mắt hai tác phẩm "Chua ngọt đời văn" và "Kẻ khôn hơn vua" của nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn đã diễn ra trong không khí ấm cúng, trân trọng, quy tụ đông đảo bạn văn, bạn đọc và các thế hệ cầm bút.

Sự kiện không chỉ là một buổi giới thiệu sách thông thường, mà còn là dịp nhìn lại hành trình hơn nửa thế kỷ lao động chữ nghĩa bền bỉ của một trong những gương mặt văn chương tiêu biểu.

Buổi lễ có sự tham dự của nhiều khách mời quan trọng, bao gồm: PGS.TS Nguyễn Tấn Phát, nguyên Ủy viên BCH Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Giáo dục & Đào tạo; Ông Nguyễn Song Tùng, Trưởng Cơ quan Đại diện khu vực phía Nam của Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam; Thạc sĩ Đinh Thị Thanh Thủy, Phó Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP. HCM, cùng đông đảo các nhà văn, nhà nghiên cứu, lý luận phê bình và những người yêu mến văn chương.

"Chua ngọt một đời cầm bút"

Mở đầu phần tham luận, nhà thơ - nhà phê bình Lê Thiếu Nhơn đã đem đến một cái nhìn hệ thống và sắc sảo về sự nghiệp của Nguyễn Mạnh Tuấn. Anh khẳng định: "Nguyễn Mạnh Tuấn là một trong số ít nhà văn Việt Nam sống được bằng nghề viết, và sống một cách đàng hoàng, tử tế."

Từ những năm tháng thanh niên xung phong đến cuộc hành trình Nam tiến năm 1975, tất cả đã trở thành vốn sống để ông kiến tạo nên những tác phẩm luận đề gây tiếng vang như "Những khoảng cách còn lại", "Đứng trước biển", "Cù lao Tràm" - những hiện tượng xuất bản với số lượng phát hành trên 100.000 bản trong thập niên 80.

Nhà thơ Lê Thiếu Nhơn: "Chỉ cần ba tác phẩm "Đứng trước biển", "Cù lao Tràm" và "Những khoảng cách còn lại" thì Nguyễn Mạnh Tuấn đã đứng vững với tư cách một tác giả"

Theo nhà thơ Lê Thiếu Nhơn, chỉ với ba tác phẩm "Đứng trước biển", "Cù lao Tràm" và "Những khoảng cách còn lại" thì Nguyễn Mạnh Tuấn đã đứng vững với tư cách một tác giả. Đồng thời, anh cũng cho rằng, "Chua ngọt đời văn" không đơn thuần là hồi ký cá nhân, mà là một "tư liệu đời sống văn chương" quý giá, nơi tác giả kể lại những vinh quang, nỗi oan khuất và cả những tháng năm phải đi kiện để bảo vệ danh dự nghề nghiệp.
 

Góc nhìn từ người đồng nghiệp

Nhà văn Đỗ Viết Nghiệm: "Trong số 30% 'chân tài' của nền văn chương đương đại, tôi tin Nguyễn Mạnh Tuấn có một chỗ đứng xứng đáng"

Đại tá - nhà văn Đỗ Viết Nghiệm lại mang đến một điểm nhìn chân thực, đời thường và đầy cảm động. Ông chỉ ra Nguyễn Mạnh Tuấn là trường hợp hiếm hoi của văn đàn với sức lao động đáng nể, sáng tác đa dạng từ văn học, điện ảnh đến truyền hình và sân khấu.

"Trong số 30% 'chân tài' của nền văn chương đương đại, tôi tin Nguyễn Mạnh Tuấn có một chỗ đứng xứng đáng" - nhà văn Đỗ Viết Nghiệm nhấn mạnh.

Đối với hồi ký "Chua ngọt đời văn", nhà văn Lại Văn Long xem đây là một "bản tổng kết nửa thế kỷ cầm bút" đầy cảm hứng. Ông nêu bật những khía cạnh hiếm có trong sự nghiệp của tác giả: thành công tài chính vượt trội với nhuận bút tập truyện đầu tay có thể mua được nhà mặt tiền; một sự nghiệp đồ sộ với nhiều tác phẩm có số in lên đến "14-16 vạn bản" - con số được cho là "mơ ước" của giới văn chương; cùng những góc khuất nghề nghiệp như vụ kiện bản quyền kéo dài 7 năm. Ông cũng đánh giá cao nhân cách của nhà văn khi dù bị làm khổ vẫn giữ thái độ "đề cao, tôn trọng" người khác. Cuối cùng, ông đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: "Tại sao Nguyễn Mạnh Tuấn vẫn chưa được giải thưởng Nhà nước, giải thưởng Hồ Chí Minh?"

Nhà văn Lại Văn Long: "Tại sao Nguyễn Mạnh Tuấn vẫn chưa được giải thưởng Nhà nước, giải thưởng Hồ Chí Minh?"

Hành trình nửa thế kỷ miệt mài sống và viết

Phát biểu tại buổi lễ, nhà văn Trịnh Bích Ngân, Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM, đã điểm lại hành trình sáng tác của tác giả sinh năm 1945. Bà cho biết, điều đáng quý ở Nguyễn Mạnh Tuấn là ông luôn chứng minh nhà văn có thể sống được bằng ngòi bút. Ông đã xin nghỉ việc Nhà nước để toàn tâm toàn ý cho sáng tác và trở thành một trong những tác giả có nguồn thu nhập đáng mơ ước so với đồng nghiệp.

Cuốn hồi ký "Chua ngọt đời văn" dày gần 400 trang không chỉ là câu chuyện cá nhân, mà còn giúp độc giả hình dung rõ nét về một giai đoạn chuyển mình của báo chí, xuất bản Việt Nam, từ thời bao cấp đến khi mở cửa thị trường.

Nhà văn Bích Ngân: "Khi đề cập thành bại của văn chương Việt Nam suốt 50 năm qua, thì nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn có tư cách một nhân chứng tin cậy nhất, thuyết phục nhất".
 

Giao lưu trong không khí ấm áp tình văn nghệ

Tiếp nối các tham luận, cuộc giao lưu giữa nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn với các đồng nghiệp - nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải, PGS.TS, nhà lý luận phê bình Bùi Thanh Truyền và nhà thơ, nhà lý luận phê bình Lê Thiếu Nhơn - đã trở thành điểm nhấn đầy cảm xúc của sự kiện.

Dưới sự dẫn dắt khéo léo của nhà thơ Lê Thiếu Nhơn, không khí hội trường trở nên thân mật, cởi mở. Những câu chuyện nghề được kể lại với nhiều tiếng cười vui, lẫn những lời tâm tình sâu lắng về một thời cầm bút đầy thăng trầm.

Nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn chia sẻ những trải nghiệm của đời cầm bút.

PGS.TS Bùi Thanh Truyền đã chia sẻ những góc nhìn học thuật sâu sắc về mạch nguồn sáng tác xuyên suốt hành trình nửa thế kỷ của nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn. Trong khi đó, nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải mang đến những kỷ niệm chân thật, ấm áp về một người đồng nghiệp tận tâm, luôn sẵn sàng sẻ chia kinh nghiệm với thế hệ viết trẻ.

Đặc biệt, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn đã cởi mở chia sẻ những trải nghiệm "thâm cung bí sử" khi chuyển thể tác phẩm văn học sang điện ảnh, những lần hợp tác quốc tế đầy bản lĩnh, và cả những triết lý giản dị về nghề viết: "Viết là một nghề nghiêm túc, có thể nuôi sống người viết nếu ta làm việc tới nơi tới chốn"

Bên cạnh hồi ký "Chua ngọt đời văn", tiểu thuyết mới nhất "Kẻ khôn hơn vua" cũng được nói tới nhiều, được các diễn giả đánh giá là tác phẩm sắc lạnh mà nhân ái, tiếp nối mạch phản biện xã hội vốn là sở trường của nhà văn.

Buổi ra mắt sách khép lại trong không khí nồng ấm của tình bạn văn, để lại trong lòng người tham dự nhiều suy ngẫm về một đời văn không thiếu những nốt trầm nhưng rất rạng rỡ, về một người cầm bút lao động nghiêm túc, tử tế với nghề và với đời.
 

MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ BUỔI RA MẮT SÁCH

Bài: NGUYÊN HÙNG

Ảnh: N.H. TQK.