Bài và ảnh: NGUYÊN HÙNG

Sáng nay, 12/4/2014, Hội Nhà văn TPHCM tổ chức Tọa đàm về tác phẩm của Đại tá Nhà văn Nguyễn Văn Hồng, nhân dịp ông chuẩn bị sang tuổi bát tuần. Đại tá Nguyễn Văn Hồng, nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn 309, nguyên Tham mưu trưởng Phó tư lệnh Quân đoàn 4, từng có 30 năm phục vụ trong Quân đội trước khi nghỉ hưu ở tuổi 50. Từ ngày nghỉ hưu, ông đã dành nhiều tâm sức để viết về những cuộc chiến tranh mà ông và các đồng đội đã trải qua, đến nay đã cho in 12 tác phẩm với nhiều giải thưởng có ý nghĩa.

Dự buổi tọa đàm này, về phía Hội Nhà văn, có: Nhà văn Bích Ngân - Ủy viên thường vụ HNV Việt Nam, Chủ tịch HNV TPHCM; Nhà văn Đỗ Viết Nghiệm, Chi hội Phó chi hội Nhà văn VN tại TPHCM; Nhà thơ Nguyễn Bính Hồng Cầu, Trưởng đại diện HN VN tại THCM.

Về phía đồng đội, bạn bè và gia đình: Đại tá nhà văn Nguyễn Văn Hồng, có: Trung tướng Lưu Phước Lượng, nguyên Chính ủy Quân đoàn 4, nguyên Trưởng ban chỉ đạo Tây Nam bộ; Trung tướng, AHLLVT Lê Thái Bê, nguyên Chính ủy Quân đoàn 4, nguyên Chính ủy trường Sĩ quan Lục quân 2; Thiếu tướng Trần Trọng Ngưng, nguyên Phó hiệu trưởng trường SQLQ2, nguyên Phó tư lệnh, Tham mưu trưởng Quân đoàn 4; Thiếu tướng Phạm Xuân Trạo, nguyên Phó hiệu trưởng trường SQLQ2, nguyên Phó tư lệnh, Tham mưu trưởng Quân đoàn 4; Thiếu tướng Phan Tiến Hạc, nguyên Phó cục trưởng Cục cán bộ, thuộc Tổng Cục Chính Trị BQP - Trưởng đoàn đại biểu CCB Sư đoàn 309 quân đoàn 4, khu vực Miền đông Nam bộ;  Đại tá nhà văn Trần Thế Tuyển, nguyên Tổng biên tập báo SGGP; Bà Lê Thị Minh Luân, vợ nhà văn và con dâu trưởng Lương Thanh Trúc…

Nhà văn Bích Ngân phát biểu khai mạc.

Nhà văn Bích Ngân đã phát biểu khai mạc buổi tọa đàm bằng những lời chia sẻ xúc động. Với bà, những người cầm bút từng cầm súng chiến đấu luôn luôn là những người đáng ngưỡng mộ và kính trọng. Khi nói về phần tác phẩm, bà đã dành cho Đại tá nhà văn Nguyễn Văn Hồng những lời thật chân thành và thật xác đáng: “Cầm bút khá muộn so với những bạn bè đồng trang lứa, nhưng đại tá nhà văn Nguyễn Văn Hồng vẫn có con đường sáng tạo của riêng ông. Với vốn sống dồi dào, trách nhiệm và cả niềm đau trước máu xương của đồng chí, đồng bào; nhà văn - đại tá Nguyễn Văn Hồng đã không ngừng nỗ lực, nỗ lực kiên cường với một trái tim chân thành. Những trang viết của ông không chỉ khiến chúng ta biết trân trọng quá khứ để suy tư sâu sắc hơn cho hiện tại và tương lai, mà còn làm phong phú dòng chảy văn học cách mạng Việt Nam”.

Sau lời phát biểu của nhà văn Bích Ngân, cử tọa được MC - nhà thơ Trần Mai Hường mời xem một clip ngắn, ở đây Đại tá nhà văn Nguyễn Văn Hồng đã nói rõ vì sao gọi là "cuộc chiến tranh bắt buộc" và lý do viết cuốn sách “Cuộc chiến tranh bắt buộc”:

Dựng clip: Nguyên Hùng

Đại tá nhà văn Đỗ Viết Nghiệm.

Với tham luận có tên “Nhà văn Nguyễn Văn Hồng hấp dẫn bởi lối viết trung thực”, Đại tá nhà văn Đỗ Viết Nghiệm đã giúp những người tham dự buổi tọa đàm hiểu hơn về một nhà văn hồn nhiên, chân thực và không biết bịa trong những trang viết của mình: “Thật khó đánh giá đầy đủ tác phẩm của nhà văn Nguyễn Văn Hồng cùng một lúc, nhưng không vì thế mà không có cảm nhận tốt những gì anh viết về đề tài chiến tranh cách mạng rất ấn tượng. Nó giống một bức tranh vẽ về một cánh đồng lúa chín vàng trước buổi bình minh, ở đấy không nhìn thấy một loài cây nào khác lẫn vào trong đó! Câu chữ trung thực dồi dào nội tâm, đọc trang sách nào cảm giác như vẫn phảng phất ngửi thấy mùi thuốc súng! Có thể dùng cách phô diễn ngôn từ kêu hơn, đẹp hơn như “Nguyễn Văn Hồng nhà văn phi hư cấu”, nhưng tôi không muốn gọi như thế mà nôm na nói “văn Nguyễn Văn Hồng viết không hề bịa”.

Đại tá nhà văn Trần Thế Tuyển.

Đại tá nhà văn Trần Thế Tuyển tham gia phát biểu về tiểu thuyết “Pailin thời máu lửa”. Theo ông, “cuốn sách này đọng lại trong mỗi chúng ta những suy nghĩ rất mãnh liệt về những hy sinh mất mát của chiến tranh, thật bất hạnh cho đất nước CPC có nền văn minh Angkor Thom, Angkow Wat bị chính những “lục thum quái đản” gây nạn diệt chủng như thờì trung cổ cho chính đồng bào mình. Sự chiến đấu trượng nghĩa của quân tình nguyện Việt Nam đã xóa bỏ chế độ Khơmer đỏ bạo tàn, hồi sinh hạnh phúc cho người dân CPC (dù chúng ta đã hy sinh không biết bao nhiêu sinh mệnh).

Nhà văn Hoàng Đình Quang.

Nguyên là Giám đốc Chi nhánh Nxb Hội Nhà văn Việt Nam tại TPHCM, nhà văn Hoàng Đình Quang đã lên bục chia sẻ vài kỷ niệm của ông với Đại tá nhà văn Nguyễn Văn Hồng, khi hai ông gặp nhau lần đầu ngót 20 năm trước. Là tác giả của tiểu thuyết “Xuân Lộc”, sau khi đọc tiều thuyết “Đường 19”, ông đã có những chia sẻ cũng rất thú vị, có thể có phần khác với sự đánh giá của Đại tá nhà văn Đỗ Viết Nghiệm: “Bên cạnh sự miêu tả hiện thực cuộc chiến là những trang viết lãng mạn bất ngờ. Trong 3 cuộc trao tình ở mỗi hoàn cảnh khác nhau, bao giờ người đọc cũng gặp được những hình ảnh, những chi tiết đầy tính tự nhiên, không gượng gạo. Tôi hoàn toàn bị NVH dẫn dụ theo những con chữ. Và mỉm cười với một đoạn thầy giáo Toại và cô Liên ở Hà Tĩnh, sau lần gặp nhau mà anh người yêu ốm liệt giuòng phải nằm viện cả tuần lễ. Những đoạn khác là những chàng lính trẻ tán dóc với nhau về đàn bà, con gái, những chàng trai chưa tùng nắm tay cô gái nhưng bịa chuyện cũng như thần...”

Trung tướng Lưu Phước Lượng và Thiếu tướng Phan Tiến Hạc

Các tướng lĩnh, đồng đội Đại tá nhà văn Nguyễn Văn Hồng đã có những phát biểu chia sẻ giàu cảm xúc. Phát biểu của Trung tướng Lưu Phước Lượng, của thiếu tướng… luôn thu hút được cử tọa bởi sự chân thực sinh động của những người lính chiến trường. Họ đều dành cho người đồng đội cũ của mình những lời đầy trân trọng, về cả hai phương diện con người và tác phẩm.

Nhà thơ Phạm Trung Tín và nhà văn Bùi Quang Lâm.

Các nhà văn cựu chiến binh Bùi Quang Lâm, Phạm Trung Tín trong lời phát biểu không cần cầm giấy của mình, đã có những đoạn, những câu thật xúc động và sâu sắc, có lẽ vì bên cạnh vốn sống phong phú của mình thì họ còn từng là người cầm súng, từng là đồng đội của Đại tá nhà văn Nguyễn Văn Hồng.

Dù vắng mặt tại buổi tọa đàm do tham dự một trại viết xa, nhà văn Trầm Hương đã gửi về một bài viết công phu về tác phẩm của nhà văn Nguyễn Văn Hồng, trong đó có phần nhận định đáng lưu ý: “Với hàng chục tập sách kết tinh hàng ngàn trang, người lính già Nguyễn Văn Hồng đã và đang kể chuyện "Nguyên phong" thời hiện đại. Ông đã sống một cuộc đời đáng sống, để lại dấu ấn rực rỡ cả binh nghiệp và văn nghiệp. Và hơn tất cả, người thế hệ sau thấu hiểu tấm lòng ông. Ông bước vào trận chiến chữ nghĩa vì nỗi thôi thúc mãnh liệt: Viết để xương máu người nằm xuống không vô nghĩa”.

Còn có một số đại biểu muốn được phát biểu chia sẻ, như Thiếu tướng Trần Trọng Ngưng, nguyên Phó hiệu trưởng trường SQLQ2, nguyên Phó tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân đoàn 4; như Đại tá nhà thơ, Thầy thuốc ưu tú Phạm Đình Phú…, nhưng vì thời gian có hạn nên MC đành hẹn lần tới, khi Đại tá nhà văn Nguyễn Văn Hồng ra mắt tập sách “Ai đã từng đi qua chiến trường K”, dự kiến vào năm 2025.

Văn chương TP. Hồ Chí Minh xin giới thiệu dưới đây một số hình ảnh về buổi tọa đàm này.