Trong hành trình 3 ngày (25–27/12/2025) cùng Đoàn Văn nghệ sĩ TP.HCM về thăm rừng Mã Đà và Chiến khu Đ, nhà thơ Nguyễn Thánh Ngã đã lắng nghe rừng bằng cả ký ức lịch sử lẫn nhịp đập của hiện tại. Chùm thơ về rừng là tiếng nói trữ tình – suy tưởng, nơi thiên nhiên không chỉ là không gian sinh thái mà còn là ký ức chiến tranh, là cội nguồn văn hóa và đạo lý gìn giữ sự sống. Những câu thơ chân thành, giàu hình ảnh, thấm đẫm tinh thần về nguồn và ý thức bảo tồn, như một lời tri ân gửi tới rừng xanh và con người đã gắn bó, hy sinh vì rừng. Văn chương TP. HCM trân trọng giới thiệu tới bạn đọc chùm thơ này.

NGUYỄN THÁNH NGÃ

Nghĩ về khu bảo tồn Đồng Nai

Về chiến khu D

Không những là di tích

Mà đã thành lá phổi

Đưa máu đỏ về tim...

Từ Trị An

Lấp lánh nắng Cát Tiên

Viên ngọc quý của Miền đông Nam bộ

Đeo trên ngón tay cô gái trẻ Đồng Nai

Đôi mắt em nhìn về Tương Lai

Đôi bàn chân anh tìm về Quá Khứ

Trái tim chúng ta bảo tồn

Đôi tay chúng ta gìn giữ

Từng chiếc lá của rừng

Từng tiếng hót của chim...

Đàn voi đi trong sương sớm im lìm

Tiếng vượn hú đâu đây còn khắc khoải

Bầy bướm bay đầu dòng con sông chảy

Nghe khúc hát u hoài

Nghe trong vắt suối khe...

Mã Đà ơi!

Ta đã lắng nghe

Từng giọt nước tuôn đi thành dòng điện

Từng chiếc rễ cây rừng giữ mặt đất bình yên...

Vì sao tôi yêu rừng

Vì sao tôi yêu rừng

Em biết không?

Mặt đất mênh mông

Sẽ thành sa mạc

Không có mái nhà

Che chở chúng ta

Rừng là người mẹ bao la

Nuôi đàn con đèn sách

Rừng là suối nguồn róc rách

Đưa chúng ta vào đời

Rừng ơi!

Rừng ơi!

Chỉ cần một chiếc lá

Dạy chúng ta cội nguồn

Chỉ cần một hòn đá

Dạy chúng ta nước non!

Vì sao tôi yêu rừng?

Thì lòng em đã hiểu

Nếu không rừng

Thì hồn ai cũng thiếu

Một gốc rễ sâu xa...

Rừng bảo vệ chúng ta

Chúng ta biết ơn rừng

Đó chính là đạo lý

Khiến lòng ta rưng rưng...

Bài thơ gởi rừng Mã Đà

Mã Đà là nơi cây cối chạy về tụ hội

Là nơi trái tim mọc lên từ lòng đất

Là nơi mỗi cành cây biến thành lá chắn

Tôi đứng ngắm những lối mòn

Ngắm những mái nhà lợp rêu

Những đường hầm kiên định

Bếp Hoàng Cầm không khói vẫn còn bay...

Nhà Y tế rưng rưng mà táo bạo

Một hố bom giặc ném xé da rừng

Vết sẹo này như một chiến tích

            của miền Đông gian lao...

Tôi hiểu sự trôi chảy của thời gian

Đã làm nên khu dự trữ sinh quyển

Và Đồng Nai như dấu chấm thi ca

Hòa vào không gian địa lý...

Mã Đà - một cái tên uy nghi

Một lớp thổ nhưỡng của niềm tin

Nơi ẩn giấu những lời tụng ca màu xanh

Sẽ trỗi dậy như nàng Công Chúa vừa tỉnh thức

Mã Đà - viên ngọc quý trên tay nàng

Sẽ chiếu sáng ngôn ngữ của sự quyến rũ

Để lời ca của muôn loài chim

Đánh thức giấc sừng của đàn bò tót

Đánh thức suối nước trong của đàn voi

Long lanh dưới vòm ngọc bích...

Và tôi sẽ bước đi

Trong nhịp điệu về nguồn

Nơi điệu múa của muôn vàn cánh bướm

Rực rỡ in vào khúc hoan ca...

Em Chơ Ro

Em Chơ Ro

Giữa đại ngàn xanh thẳm

Lá cây rừng làm chiếc áo da em

Con suối ngủ

Nước trào lên sóng sánh

Váy em phơi lưng đá

Bỗng say mềm...

Con sóc nhảy

Bên hốc sần hoa đỏ

Con chim Hồng hoàng

Vác mỏ gõ vào cây

Anh vụng về

Như một cành gỗ mục

Em mỉm cười

Rồi úp mặt vào tay...

Tiếng chim hót

Trong veo như dòng suối

Nhành hồn nhiên

Thả chiếc lá bay vèo

Anh mơ thấy

Một khuôn trăng mười tám

Một cành lồ ô

Chạm vào giấc ngủ mèo ^(*)

(*) tục tìm hiểu của đôi trai gái người Chơ Ro.

Đêm áo xanh

Áo xanh. Từng cánh hoa dầu

Chú voi tinh nghịch. Từ lâu chưa về

Đêm nay đốt lửa bên hè

Cho sương rơi ướt giàn bè. Trầm ca

Nắm tay cho bớt người xa

Cho tình gần lại. Mã Đà rưng rưng

Tặng nhau "câu hát giữ rừng"

Chúc nhau một chén rượu mừng. Ấm môi

Rừng xuân nay đã đâm chồi

Hồ thu tiếng cá quẫy đuôi. Ánh vàng

Ai về Phú Lý xây làng

Ai đi Bàu Phụng tình càng bền lâu

Đêm nay. Ánh lửa rừng sâu

Cháy trong tim. Khúc tình nhau tìm về

Anh xa thành phố bộn bề

Gặp em đi giữa đường quê. Lối mòn

Dẫu tin quả đất vẫn tròn

Rừng xưa cảnh cũ. Người còn trăm năm

Huống chi một chút duyên thầm

Hoa rừng một đóa. Em cầm trên tay...

                     N.T.N