Chủ đề chiến tranh, hòa bình và biển đảo luôn là một mạch nguồn vô tận trong thơ ca Việt Nam. Trong chùm thơ dưới đây, nhà thơ Nguyễn Vũ Quỳnh mang đến những trang viết thấm đẫm tình đồng đội, nỗi đau của một thời bom đạn, và cảm hứng thiêng liêng với Trường Sa - Hoàng Sa. Câu chữ không cầu kỳ, nhưng ẩn sau đó là những dằn dặt lặng thầm và những câu hỏi đặt ra cho người đang sống hôm nay. Nhân Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7, Văn chương TP. Hồ Chí Minh xin giới thiệu chùm thơ này của ông.
 

NGUYỄN VŨ QUỲNH

CHIỀU NGHĨA TRANG LIỆT SĨ
Kính dâng lên hương hồn các Anh hùng liệt sĩ

Nhiều năm rồi
Chiến tranh đã lùi xa
Nhưng vẫn còn dày
Những mẫu tin "Nhắn tìm đồng đội"
Nhiều người lính hy sinh chưa tìm thấy mộ
Họ ra đi đường quê vẫn chưa về.

Bây giờ ở nghĩa trang liệt sĩ
Bên cạnh người có tên
Bia mộ vô danh trắng những dãy dài
Đồng đội ơi, chúng ta
Chẳng đứa nào mà không có tên
Khi điểm danh đứa nào cũng có
Lúc ngã xuống trong bom rơi đạn nổ
Trên mộ phần tên người có, người không.

Đồng đội ơi! Sao chúng mày nghiêm quá
Cứ mãi xếp hàng không chịu tản ra
Khi còn sống đã xếp hàng đều đặn
Hy sinh rồi hàng vẫn xếp thẳng ngay.

Đồng đội ơi! Sao mà im lặng thế
Trên tượng đài súng vẫn chắc trong tay
Năm tháng đi qua ngày lại nối ngày
Để đất nước hôm nay trẻ lại.

Dâng Tổ quốc hòa bình mãi mãi
Thanh thản trước sau nhân tình thế thái
Trọn cuộc đời một tấm lòng nhân ái
Tiếng cười dòn vang vọng đỉnh Trường Sơn.

Chiều nghĩa trang nhè nhẹ khói hương thơm
Nơi đồng đội tôi tập hợp trở về
Đã cùng nhau chung mười lời thề
Giữ non nước này Tổ quốc bình yên.

(Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn)

GỬI LẠI TRƯỜNG SƠN

Em có về thăm chiến trường xưa
Nơi kỷ niệm Tình yêu* đôi lứa
Đường Mười Bốn chúng mình yêu rất thật
Nơi Trường Sơn ra trận với con đường.

Thắp lên mộ đồng đội những nén hương
Nghe tiếng hát ru “Bài ca bên cánh võng”
Những trận mưa rừng lũ gầm lên như sóng
Giữa Trường Sơn nỗi nhớ những con người.

Cung đường xưa nước mắt với nụ cười
Những cô gái chàng trai mãi mãi tuổi hai mươi
Đã hóa thân giữa đất trời Tổ quốc
Không tiếc máu xương cho đất nước hòa bình.

Các chị, các anh thắp sáng ánh bình minh
Những người hy sinh vì độc lập tự do
Vì hòa bình bốn ngàn năm giữ nước
Để Tổ quốc muôn đời cho thế hệ mai sau.

(Tên vở chèo của Nguyễn Vũ Quỳnh viết năm 1973)

GIÁ CỦA HÒA BÌNH

Nửa thế kỷ chẳng dài cho Tổ quốc
Nhưng quá dài cho những vết thương đau
Tôi vẫn sống để kể về những năm của máu
Giá của ngày xưa đánh đổi lấy hòa bình.

ÁNH MẮT LỜI RU

Chiến tranh đi qua đất nước đã bình yên
Nhưng đất vẫn thở bằng nỗi đau chưa nói
Ta vẫn nhớ trong lời ru của Mẹ
Thương những đứa con chưa biết một lần yêu.

VIẾT NƠI MỘ SÓNG
Kính tặng Cha Mẹ 64 các Anh hùng liệt sĩ hy sinh ở Gạc Ma năm 1988

Cái ba lô ngày xưa gần bốn mươi cân
Cha khoác sau lưng ra chiến trường vẫn nhẹ
Giờ ra biển lênh đênh mà sao lòng nặng thế
Phải chăng nỗi niềm nhức nhối phía Gạc Ma.

Khi tiễn con lên đường ra với Trường Sa
Lời dặn dò như tung cánh buồm căng
Con trai trẻ trong ngần như giọt nắng
Giữa đất trời biển cả của chúng ta.

Thế mà các con đã mãi mãi đi xa
Đi về miền bão táp với phong ba
Để lại phía sau quê nhà trông ngóng
Cánh cò bay đồng lúa chiêm mùa.

Đêm tháng Ba nhớ màu tím hoa mua
Ngày tháng Mười hạt thóc với cua cáy
Để lại đêm trăng hội làng hát múa
Người yêu nhau chưa kịp một lần.

Nước mắm, ngọn khoai, rau muống, rau cần
Ở đảo chìm thèm tứa ra nước miếng
Uống giọt nước nhớ quê nơi thềm giếng
Chắt chiu dành chờ đợi những giọt mưa.

Bây giờ các anh trở về với ngàn xưa
Người ra biển gửi lại vòng hoa trắng
Nơi sáu mươi tư linh hồn hóa thành giọt nắng
Tiếng Mẹ ru đã đắp thành mộ sóng
Tô lên sắc đỏ màu cờ
Tổ quốc một lần thêm máu thịt Trường Sa.

(Gạc Ma - Trường Sa mùa bàng chín 2014)

HOÀNG SA PHÍA MẶT TRỜI

Ở Hoàng Sa gần mây trời hơn đất
Gió không yên, sóng cũng không yên
Đường biên giới ta cắm bằng cột mốc
Và thăng bằng nhịp đập con tim.

Những lá cờ bay như những cánh chim
Nơi Tổ quốc giữa muôn trùng biển cả
Ở Hoàng Sa trời xanh như màu lá
Bao con tàu vượt sóng dữ trùng khơi.

Hoàng Sa nơi mờ sáng tinh khôi
Mặt trời đỏ au đội biển đi lên
Hương vị mặn mơn man từng thớ thịt
Giữa biển trời kiêu hãnh Tiến Quân ca.

Những ngư dân quê hương đội Hoàng Sa
Vẫn bám biển chặn tháng ngày giông tố
Nhiều chuyến ra khơi tàu đầy tôm cá
Có chuyến về nước mắt hóa bão giông.

Những người con đang canh giữ biển Đông
Là chiến binh sống giữa vùng mắt bão
Họ đi qua trập trùng gươm giáo
Tin mặt trời không lặn phía Hoàng Sa.

(Đà Nẵng 15/5/2014 – Khi tàu giàn khoan 981 lấn chiếm Hoàng Sa)