Má tôi là một người phụ nữ đảm đang, hiền thục; có một đức tính thật thà, nhân hậu; có một phẩm chất của người phụ nữ Á Đông  “Công, Dung, Ngôn, Hạnh”.

Suốt một đời tảo tần, cực khổ; nhưng hết mực thương yêu chồng, con và gánh vác cả “giang san” nhà chồng, làm tròn bổn phận con dâu cả và chị dâu trưởng trong gia đình bên chồng… Như lời chú sáu Trần Huy Hòa (em ruột ba tôi) bày tỏ: “Điển hình cho sự nhân hậu và tình cảm của Chị dâu tôi là ngoài tình cảm thương yêu Chồng, lo tròn nghĩa vụ làm vợ ra, Chị đã thể hiện chan chứa thương 4 đứa em chồng còn nhỏ dại đang tuổi ăn học: Anh thứ tư 11 tuổi, Anh thứ năm 8 tuổi, tôi 6 tuổi và đứa em gái út 4 tuổi! Ngoài ra, còn người chị gái chỉ nhỏ hơn chị dâu 4 - 5 tuổi. Nhưng tình cảm Chị Dâu - Em chồng vẫn ngọt ngào… Gần 10 năm nhờ Anh Chị đùm bọc nuôi ăn học, và trông nom các cháu, theo thời gian tôi mới nhận thấy rõ bản chất nông dân và tình thương của Chị dâu tôi thật tuyệt vời!”

Còn nhớ, trong những năm đầu thập niên 70 của thế kỷ XX, lúc bấy giờ, tôi chỉ mới lên 6 tuổi là anh cả của 4 đứa em (1 trai, 3 gái). Ba tôi là một văn nghệ sĩ, má tôi là một nông dân “chính hiệu”. Bà nội tôi mất sớm, má tôi là dâu trưởng “Quyền huynh thế phụ, Quyền tẩu thay mẫu” nên má tôi phải thay má chồng vừa chăm sóc đàn em chồng 5 đứa con nhỏ dại…

Trong cuộc mưu sinh đầy sóng gió tưởng chừng không vượt qua được, nhưng má tôi vẫn nổ lực, cố gắng vượt lên chính mình, bươn chải nhiều nghề để kiếm thêm thu nhập phụ với ba tôi để nuôi em chồng và đàn con thơ dại, khôn lớn, nên người.

Suốt một đời tảo tần, chịu thương-chịu khó, má tôi đã nuôi nấng dạy dỗ, dìu dắt chú sáu Trần Huy Hòa ăn học thành tài ra làm thầy giáo dạy Văn cấp III rồi cưới vợ cho em chồng; nuôi dạy đàn con 5 đứa đều tốt nghiệp Trung học phổ thông, tốt nghiệp Đại học và có việc làm ổn định… Nổi bật là nuôi dạy các cháu, đứa là Thạc sĩ-Bác sĩ, đứa tốt nghiệp Đại học kiến trúc, đứa đang học Đại học Ngoai ngữ... thì bất ngờ má tôi ngã bệnh cùng với tuổi cao, sức yếu… má tôi ra đi vĩnh viễn để lại niềm thương tiếc, buồn đau vô tận cho chúng tôi.

Còn nhớ, lúc khỏe mạnh, má thường căn dặn các con: “Khi má còn sống, các con không thường xuyên về thăm má, đến khi má mất các con về thì má cũng đâu có thấy các con. Khi ấy, các con có làm đám tang to, ăn uống, ca hát tưng bừng, náo nhiệt… chẳng qua chỉ là để khoe với người sống mà thôi. Như đám tang ông hai Chệt chết (ông Chệt nhà giàu nứt tiếng ở thị trấn), mấy đứa con trai làm ăn ở đâu không biết, nghe tin ba chết đi xe hơi về rần rần, làm đám ma linh đình, ăn uống mấy ngày đêm, mướn kèn tây thổi inh ỏi, mướn người khóc la rân trời… Thế mà sau đám tang, chúng nó tranh giành nhau tiền phúng điếu, đòi xem di chúc, chia tài sản… chửi bới om xòm, la ó ỏm tỏi… Thậm chí, còn đánh nhau nữa. Thiệt chẳng ra thể thống gì. Tới giờ, cái mả ba của chúng nó cũng không đứa nào xây”.

Nói tới đó giọng má trầm xuống, ngậm ngùi rồi căn dặn các con cháu không nên uống rượu, phải ăn ngủ đều độ, giữ gìn sức khỏe cho thật tốt, vợ chồng phải thương yêu lẫn nhau, xây dựng gia đình hạnh phúc, chăm lo-dạy dỗ con cái nên người… Và ngàn lần như một. Lần nào về thăm má, câu đầu tiên má nói là vợ chồng con muốn ăn gì má đi chợ mua nấu cho các con ăn. “Cơm gà” hé. Rồi má đi vào nhà sau, xách giỏ ra chợ, mặc cho chúng tôi ngăn cản thế nào cũng không được…

Thiệt tình mà nói món cơm gà do má nấu ngon tuyệt. Đây là món gia truyền, má học được từ khi về làm vợ của ba, làm dâu bên chồng, được ba má chồng chỉ dạy và má tôi tiếp thu rất nhanh… Nhanh đến nỗi, cơm gà của má nấu còn có phần ngon hơn người truyền dạy.

Má tôi chế biến rất nhiều món ăn, món nào cũng thơm ngon, hấp dẫn. Song, món “Cơm gà” má nấu là “độc nhất-vô nhị”. Ai đã vinh hạnh được thưởng thức một lần món cơm gà má nấu thì sẽ không bao giờ quên. Giờ đây, chúng tôi rất thèm những món ăn má nấu, thèm những bữa cơm ấm cúng tình nghĩa gia đình và rất thèm món cơm gà đậm đà hương vị đặc trưng của má… Vậy mà má ơi, chúng con tìm má ở đâu bây giờ (?) Má ơi!...

Mỗi lần nhìn di ảnh má trên bàn thờ khói hương nghi ngút mà trong lòng chúng tôi quặn thắt từng cơn. Cả một đời má gian lao, khổ cực nuôi đàn con thơ nên vóc nên hình, trở thành người có ích cho gia đình và xã hội, tạo dựng cơ ngơi, với 3 căn nhà phố liền kề và những tiện nghi sinh hoạt đắt tiền …

T.T.T