Truyền thông mới đây loan báo tin vui đối với các nhà văn viết cho thiếu nhi ở Vương quốc Anh: Quỹ Giải thưởng Booker vừa công bố sự ra đời của Giải thưởng Booker dành cho trẻ em vào năm 2026.

Thông tin này được đưa ra trong bối cảnh tỷ lệ đọc sách giải trí của trẻ em Anh chạm mức thấp nhất trong 2 thập kỷ. Theo bà Gaby Wood, Giám đốc điều hành Quỹ Booker thì: "Giải thưởng này không chỉ tìm kiếm những tác phẩm kinh điển tương lai cho thiếu nhi, mà còn là một can thiệp xã hội để khơi dậy tình yêu đọc sách và gieo hạt giống cho thế hệ độc giả trọn đời". Giải thưởng Booker là một giải thưởng văn học danh giá, trao hằng năm cho một tác phẩm văn học dài viết bằng tiếng Anh và cần được xuất bản ở Anh quốc và/hoặc Ireland. Giải thưởng Booker dành cho trẻ em ngoài việc là một hạng mục hoàn toàn mới, trị giá giải thưởng hấp dẫn (tác phẩm hư cấu xuất sắc nhất viết cho độc giả từ 8 đến 12 tuổi được nhận 50.000 bảng Anh...) thì còn được dư luận đánh giá là một bước đi đầy táo bạo và nhân văn của những người điều hành Giải thưởng Booker, bởi điểm đặc biệt ở cơ chế chấm giải: trẻ em sẽ ngồi cùng bàn với người lớn trong hội đồng giám khảo.

Ở lần xét giải đầu tiên này, nhà văn Frank Cottrell-Boyce (người được bổ nhiệm Nhà văn thiếu nhi của Vương quốc Anh nhiệm kỳ 2024-2026) làm chủ tịch ban giám khảo cùng 2 người khác, sau đó 3 giám khảo nhí sẽ được tuyển chọn để cùng quyết định người chiến thắng cuối cùng.

"Giải thưởng Booker dành cho trẻ em sẽ cho các em biết rằng tiếng nói của mình rất quan trọng" - Cottrell-Boyce chia sẻ và tiếp: "Mọi đứa trẻ đều xứng đáng được tận hưởng niềm vui vô biên mà một cuốn sách tuyệt vời mang lại. Bằng cách mời các em tham gia giám khảo và tặng hàng ngàn bản sách được đề cử, chúng tôi muốn giúp các em khám phá thế giới đọc sách theo cách riêng của mình".

Chúng ta hãy hy vọng, với những mục tiêu thiện lành như thế, giải thưởng này sẽ góp phần tạo được sự đột phá trong việc thu hút các nhà văn Anh hào hứng hơn nữa trong sáng tác về đề tài thiếu nhi, quan trọng hơn nữa là kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện được tình trạng tỉ lệ đọc sách giải trí "chạm mức thấp nhất trong 2 thập kỷ" của trẻ em Anh.

Không thể nói các nhà văn sẽ tràn trề cảm hứng sáng tạo vì có giải thưởng, nhưng giải thưởng là rất quan trọng, là thứ men có thể kích thích được hứng khởi trong con tim của nhiều nghệ sĩ, nếu được kích đúng chỗ đúng lúc; nhưng quan trọng hơn đấy lại là ở mục tiêu mà giải thưởng hướng tới.

Còn nhớ, trong khuôn khổ Cuộc vận động sáng tác cho thiếu nhi 2023-2025, ngay sau lễ trao Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ nhất tại TP Hồ Chí Minh, trên Báo Sài Gòn Giải phóng có một bài viết với tựa đề "Các giải thưởng văn học thiếu nhi: Bệ đỡ cho sáng tạo".

Bài viết này dẫn ý kiến của PGS.TS Bùi Thanh Truyền, Chủ tịch Hội đồng Lý luận phê bình, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh: "Dĩ nhiên, người cầm bút trước hết vì sự thôi thúc bên trong, nhưng nếu có sự quan tâm thông qua các giải thưởng thì ít nhiều họ sẽ cảm thấy được động viên, khích lệ, từ đó có thêm động lực để sáng tác. Đó là chưa kể sự cộng hưởng giữa những người viết. Cụ thể, khi xuất hiện một giải thưởng nào đó, những người viết sẽ động viên khích lệ, thậm chí là tạo áp lực tích cực cho nhau để cùng sáng tác. Từ đó, làm cho đời sống văn học thiếu nhi càng phong phú và phát triển hơn".

Cân phân mà đánh giá, rõ ràng, đời sống văn học thiếu nhi những năm gần đây đã và đang ngày càng phong phú và phát triển hơn. Để có sự chuyển biến đáng phấn khởi này, ngoài những sự quan tâm về cơ chế, chính sách này kia, thì có sự "tiếp lửa" từ các cuộc vận động, các trại sáng tác ở cả cấp Trung ương lẫn địa phương, hội đoàn.

Gần đây nhất, từ ngày 30/10 đến 7/11, Trại sáng tác cho các tác giả viết cho thiếu nhi năm 2025 được Cục Nghệ thuật biểu diễn (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa và Trung tâm hỗ trợ sáng tác văn học nghệ thuật Việt Nam tổ chức. 25 tác giả là các nhà thơ, nhà văn, viết kịch, nghệ sĩ đã tham gia các cuộc tọa đàm, trao đổi về phương pháp, kinh nghiệm sáng tác về đề tài thiếu nhi.

Cuộc vận động sáng tác văn học về đề tài thiếu nhi đợt 2 đã được Hội Nhà văn Việt Nam công bố kéo dài đến tháng 7/2026; NXB Kim Đồng cũng đang tiếp tục phát động Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ hai...

Đấy là những tin vui về sự "tiếp lửa" cho văn học về đề tài thiếu nhi ở nước ta tiếp tục thăng hoa, từ đó có thêm nhiều tác phẩm giá trị. Rất kỳ vọng vào một vụ mùa thắng lợi của văn học về đề tài thiếu nhi - vụ mùa đầy ý nghĩa khi được gieo mầm cảm hứng từ năm bản lề 2025 cả nước bước vào kỷ nguyên mới và chào đón Đại hội XIV của Đảng.

Lương Duy Cường/VNCA