Những ngày cuối tháng Chín, bão lũ liên tiếp tràn qua, để lại sau lưng làng mạc hoang tàn, mái nhà trôi dạt và bao tiếng kêu cứu nghẹn ngào giữa biển nước. Từ Hà Tĩnh, Nghệ An đến Bắc Ninh, Thái Nguyên…, đồng bào mình đang oằn mình trong mất mát, nhưng giữa đau thương ấy vẫn sáng lên tình người – khi hàng trăm cánh tay đồng bào, chiến sĩ, thiện nguyện viên cùng nối vòng tay lớn, mang hơi ấm và niềm tin đến với vùng tâm lũ.

Ghi chép của HỘI AN
 

Kinh hoàng thảm họa!

Từ cuối tháng 8 năm nay, liên tiếp nhiều cơn bão lớn đổ vào nước ta: Cơn bão số 5 vào ngày 25/8, cơn bão số 10 vào 29/9 và chỉ mấy ngày sau là cơn bão số 11, gây lũ lụt, ngập úng cho nhiều tỉnh thành: Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa, Ninh Bình, Hà Giang, Cao Bằng, Điện Biên, Bắc Ninh… Thiên tai đã làm chết người và thiệt hại rất nhiều tài sản. Từ nơi an toàn tại phía Nam, dù thông tin chưa đầy đủ, ta có thể thấy ngay mức độ nguy hiểm của nó qua vô vàn những thông tin và câu chuyện được chia sẻ trên mạng xã hội.

Đó là clip ghi lại cảnh cơn lốc xoáy kinh hoàng hình thành trước bão. Cơn lốc cuồn cuộn, cuốn tung lên trời tất cả mọi thứ. Trong vòng xoáy của nó, vạn vật từ nhà cửa đến cây cối hay hoa màu đều bị tung lên trời rồi vung vãi ngổn ngang. Tiếng rú của nó ngang với một con quái vật hung ác và lạ lẫm. Và có đến mấy địa phương ở Nam Định và Thanh Hóa bị cơn lốc như vậy "thăm viếng", gây ra rất nhiều thiệt hại về người và tài sản. Bão đã làm bay hoặc xô đổ hàng trăm mái nhà ở Hà Tĩnh và Nghệ An. Các đường phố và thôn làng trở thành một bãi rác hỗn độn, ngổn ngang. Cây đổ, mái tôn, biển quảng cáo, vật dụng sinh hoạt bay la liệt và bừa bãi. Sau đó là mưa như trút nước, có nơi lên đến 200-300mm, làm lũ lụt ngập úng khắp những vùng rộng lớn.

Một clip ghi lại cảnh một làng vùng núi Hà Giang có đến 200 hộ dân, sau cơn lũ giờ chỉ còn là một bãi đất hoang tàn. Dấu vết sự sống còn lại chỉ là một vài cái cây đã bị gió xô đổ và cuốn đi, chỉ còn trơ lại một đoạn gốc. Hay một bụi tre bị bật gốc, trôi dạt kẹt lại nghiêng ngửa bên một mô đất nào đó. Một đám người dân bơ phờ, mệt mỏi, khóc nghẹn khi có đội cứu trợ đến: “Mất sạch rồi chú ơi! May mà chạy được người chứ nhà cửa, trâu bò, gà lợn, ruộng nương… không còn một chút gì. Rồi đây lấy gì mà sống?”.

Một cặp vợ chồng đi làm ăn xa tại Hải Dương, nghe tin làng mình bị cuốn trôi, vội trở về thì hay tin gia đình mình có 5 người: bố, mẹ, em gái và 2 đứa con 5 tuổi và 3 tuổi đã mất tích cùng cơn lũ. Nhà cửa cũng chỉ còn lại bãi đất trống. Clip cũng nói rõ tên anh chồng là A Giày, dân tộc Tày ở bản Ngải Thầu Thượng - Hà Giang. Thật quá xót xa! Cũng rất đau lòng khi thấy một ô tô bán tải chở 3 người bị vùi lấp trong một vụ sạt lở trong mưa bão tại Lào Cai. Hay một tổ trưởng an ninh cơ sở ở Thái Nguyên tử vong khi cố gắng cứu 3 cháu nhỏ trong dòng nước xiết. Rồi một đám tang sơ sài trong lán bạt dọc đường, chôn cất 2 bà cháu tử nạn trên đường chạy lũ.

Một clip khác kể rằng tại thôn Văn Bản, tỉnh Lào Cai, lũ về vào buổi chiều lúc 16h nên không mất người vì chạy kịp, nhưng tài sản thì lũ cuốn hết. Một gia đình tích cóp cả đời, lại vay thêm ngân hàng mua vật liệu xây dựng về chuẩn bị làm nhà, nhưng cả đống tôn, gạch và xi măng cũng cuốn trôi theo lũ.

Một kênh Youtube thông tin cảnh cơn lốc lớn ngày 27/9 đã cuốn bay hơn 75 mái nhà dân ở các địa phương ven biển của TP Huế. Một cặp vợ chồng trên đường ra bến xe đi Thanh Hóa, người chồng khóc ngất vì vợ sẩy chân đã bị nước lũ cuốn trôi và đến hôm sau mới được tìm thấy ở phường An Cựu, được đội "Xe không đồng" của thành phố Huế chở về quê an táng.

Nhiều xã ở Nghệ An, Hà Tĩnh, bão làm tốc mái hàng trăm ngôi nhà lợp tôn, ngói. Và sau bão thì nước lũ dâng cao. Anh Nguyễn Sỹ Lâm ở xã Xuân Lâm bị đuối nước, để lại 4 đứa con đang tuổi ăn học, thiếu đi trụ cột gia đình. Một clip ghi lại cảnh một người đàn ông khóc nghẹn khi trên đường đưa vợ đi đẻ, chỉ lơ đễnh một chút mà dòng nước xiết đã cuốn trôi vợ, anh nhoài ra mà không kịp. Vậy là chỉ trong nháy mắt, anh mất cả vợ lẫn đứa con sắp chào đời. Thật quá đau lòng!

Xã Thanh Mỹ của huyện Thanh Chương do ảnh hưởng của xả lũ thủy điện Bản Vẽ, cả xã các nhà dân đều ngập lên tận mái. May mà người dân đã kịp thời sơ tán. Không thiệt hại về người nhưng hoa màu, vật nuôi, đồ đạc sinh hoạt thì mất mát, hư hỏng hết.

Vùng Tân Kỳ, Quế Phong (Nghệ An), nước lũ cô lập hầu hết bản làng. Thật xót xa khi nhìn hình ảnh đoàn người trên mái nhà xóm Hùng Thịnh - Phú Sơn, khi đội cứu trợ đến, có 15 người với 7 cháu nhỏ đã gần 2 ngày trên mái nhà chưa có miếng gì bỏ bụng, cũng không có cả nước uống dù xung quanh mênh mông nước ngập.

Một clip khác ghi lại cảnh một đội cứu trợ đang hỏi chuyện một phụ nữ trong cảnh đổ nát, hoang tàn xung quanh. Chị chỉ vào vạt đất dưới chân, từng là nhà chị nay chỉ còn dấu vết, đồ đạc không còn một chút. Mẹ chị đang đau bệnh thì nằm trên chiếc chiếu trải dưới đất tại một cái lán dựng tạm ở mô đất gần đó. Nhà mẹ chồng chị cũng bị cuốn trôi. Và không chỉ thế, một xưởng làm gạch do vợ chồng chị vay ngân hàng 700 triệu để xây dựng, mới hoạt động được mấy tháng, nay cũng đổ nát theo nước lũ.

Và còn nhiều, rất nhiều những lời kêu cứu tang thương khác. Chưa kể, cũng sẽ có rất nhiều hoàn cảnh không kêu được vì điện thoại hết pin và không có mạng. Hình dung ra trong bốn bề nước ngập, họ sẽ lo lắng và hoang mang biết chừng nào.

Không chỉ ở các tỉnh, ngay tại thủ đô Hà Nội, nước cũng ngập hầu hết các tuyến phố. Nhiều con đường nước ngập hơn nửa bánh xe, có nơi người ta phải di chuyển bằng ca nô trên phố. Chiều ngày 28/9, nhiều trường học trên địa bàn phải nhờ quân đội hỗ trợ xe đưa học sinh về nhà.

Khi lũ bắt đầu rút, cảnh hoang tàn hiện ra với những gia đình may mắn hơn vì không bị trôi nhà. Tuy vậy, đồ vật cái nhẹ trôi theo nước, cái nặng nằm lại nhưng ngập trong bùn: Giường, tủ, bàn ghế bằng gỗ công nghiệp, đồ điện bị ngâm nước… Tất cả đều hư hỏng. Và chỉ riêng khối bùn đất tràn ngập, có nơi dày cả mét, thì việc dọn dẹp để trở về cuộc sống cũ cũng thật nan giải. Có một clip ghi lại cảnh các cháu bé học sinh chân ngập trong bùn lầy, đang cùng nhau cào bùn ra để dọn dẹp lại lớp học, trông thương đến ứa nước mắt. Lại một cảnh khác, các thầy cô giáo tiểu học đang giăng cả đống sách vở học sinh ra phơi trên sân trường khi nước lụt vừa rút và sân trường mới được dọn.

Sau cơn bão số 5 và số 10, cơn bão số 11 gây mưa lớn kéo dài, có nhiều nơi lượng mưa lên tới trên 300mm, gây ngập lụt nặng cho nhiều tỉnh miền Bắc như Cao Bằng, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Bắc Ninh, Bắc Giang. Nước, mênh mông là nước. Người ta nói rằng chưa bao giờ thấy lụt to đến vậy. Chỉ trong một đêm mà nước dâng lên cao đến 3-4 m, qua tầng 1 tới tầng 2 và chạm mái nhà. Bởi vậy, may mà họ leo kịp lên mái chứ không mang được chút đồ mặc hay đồ ăn nào, chứ chưa nói là của cải. Rất nhiều clip ghi lại cảnh người dân ngồi chơ vơ trên mái nhà ngóng chờ lực lượng cứu hộ. Có clip thấy dăm đứa trẻ áo quần lấm láp nằm vạ vật trên mái, chắc vừa đói vừa khát mà chẳng có cơm ăn nước uống.

Tình người trong thiên tai.

Kịp thời nhất phải kể đến lực lượng bộ đội và công an. Họ đã có mặt ngay trước thời điểm bão để hỗ trợ sơ tán dân những vùng nguy hiểm, túc trực 24/24 để ứng phó, giúp dân trong những tình huống nguy cấp. Họ dùng xuồng hay ca nô để hỗ trợ thực phẩm, nước uống cho những địa phương bị lũ cô lập, di chuyển những trường hợp người dân bệnh cần cấp cứu hay phụ nữ chuyển dạ ngay trong mưa lũ.

Nhưng không chỉ quân đội và công an chính quy, hàng trăm nhóm bạn trẻ và đồng bào tự phát đã có mặt kịp thời khi nghe tin bão lũ.

Có hai chị em Tú Huyền và Ngọc Hân ở TP Vinh, chẳng vận động ai, tự mình chuẩn bị 200 suất quà và 50 triệu đồng tiền của gia đình, đi đến địa điểm ngập nặng Tân Kỳ để hỗ trợ kịp thời bà con.

Vợ chồng Ngọc Hân family cũng lên Facebook thông báo đã chuẩn bị được 300 suất quà và 50 triệu, sáng mai sẽ lên đường đến Tân Kỳ. "Bà con chờ chúng mình nhé."

Chị Nguyễn Thị Mỹ Bình, anh Lê Mạnh Hùng cùng mấy anh chị em trong làng đã nấu hàng trăm suất cơm phát ở vùng lũ Tân Kỳ, đưa cơm phục vụ anh em công an, dân quân và cán bộ xã đang trực tiếp giúp bà con chống lũ.

Nhóm chị Hoài Sỹ nấu và vận chuyển 1500 suất cơm cho bà con xã Anh Sơn, xã Tân Phú… bị cô lập vì vỡ đập.

Có những người không trực tiếp đến nơi được thì nhắn tin trên mạng: nhóm nào đang nấu cơm ủng hộ bão lụt cần cho mình góp phần bằng tiền hay lương thực, thực phẩm như Facebooker Đào Ngọc Sang, Dũng Nguyễn Quân, Huy Đất, Huy Nhân Sâm…

Các nhóm thiện nguyện ở các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai, Thanh Hóa, Bình Thuận, Tây Ninh… vẫn đang lũ lượt từng đoàn xe tiến về các vùng lũ lụt với tinh thần đoàn kết, nối vòng tay lớn, giúp bà con đang gặp hoạn nạn.

Hành trình xa xôi ấy, họ đã phải vượt biết bao khó khăn: Tập kết hàng hóa cả khi trời đang mưa, làm đồ ăn, đóng gói cả đêm cho kịp… Nhóm người ra đi cũng vậy. Thương lắm các bác tài xế nhiều khi chạy xe xuyên đêm không nghỉ cho mau tới nơi. Trên đường cũng nhiều khi gặp sự cố hỏng xe, nước ngập… Có hình ảnh một xe tải 10 tấn hỏng máy phải nhờ xe của lực lượng công an kéo bằng dây cáp. Có nhiều nhà hàng trên đường số 1 Bắc Nam lên mạng mời gọi các đoàn tình nguyện ghé nhà hàng để ăn uống, nghỉ ngơi miễn phí, đặng có sức đi phục vụ bà con vùng lũ. Họ chân thành giúp cho công cuộc cứu trợ tốt hơn bằng chính khả năng của mình, với phương châm coi việc xã hội như việc nhà mình. Rất cảm động!

Bệnh viện S.I.S ở Cần Thơ thì thông báo có 3 chiếc xuồng máy cấp cứu có thể dành cho việc cứu trợ những vùng lũ cô lập, xin sẵn sàng lên đường. Họ sẽ chịu mọi chi phí vận chuyển và xăng dầu để hoạt động, chỉ cần được cung cấp người hỗ trợ vận chuyển hàng và địa chỉ cần đến.

Các bạn trẻ có trí tuệ thì ủng hộ vùng lũ theo cách của mình. Hai bạn Nguyễn Thị Mai Anh và Tất Huân, cựu sinh viên đại học FPT, đã âm thầm dựng nên nền tảng thongtincuuhu.org để thu thập và định vị tự động các lời kêu cứu từ người dân, chuyển thông tin cho các đội cứu hộ kịp thời, giúp đỡ người dân đang gặp nguy nan một cách nhanh chóng nhất.

Tổ Flycam cứu hộ, cứu trợ ở Bắc Ninh thì đăng số điện thoại để hỗ trợ vận chuyển nhu yếu phẩm đến bà con ở những vùng cô lập bằng drone nông nghiệp, với tải trọng khoảng 30kg mỗi lượt. Mỗi ngày một chiếc flycam có thể vận chuyển tổng cộng được 1 tấn hàng, chung sức đồng lòng giúp bà con nhanh nhất lúc gian khó.

Tập đoàn thuốc tây Long Châu đã hỗ trợ 1 tỷ đồng các loại thuốc thông thường như thuốc cảm, thuốc đau bụng, kháng sinh, thuốc tẩy trùng nước… cho các địa phương vùng lũ như Bắc Ninh, Cao Bằng, Lạng Sơn… để kịp thời bảo vệ sức khỏe bà con trong bão lũ.

Cho đến hôm nay, các đoàn cứu trợ vẫn đang tiếp tục lên đường. Lũ lụt trên sông Thương, sông Cầu vẫn chưa rút, bà con vùng lũ vẫn rất cần lương thực, thực phẩm và nhu yếu phẩm để tiếp tục cuộc sống sau đổ nát, hoang tàn. Mặt trận Tổ quốc đã kêu gọi tấm lòng của nhân dân cả nước chung tay cùng bà con vùng thiệt hại. Ngoài tổn thất về người, tính sơ sơ, đợt này thiên tai đã gây thiệt hại khoảng 35 ngàn tỷ đồng. Một con số cực kỳ to lớn. Nhưng hy vọng với tinh thần bất khuất và truyền thống đoàn kết, "bầu bí chung một giàn", "lá lành đùm lá rách", nhất định nhân dân vùng lũ rồi sẽ ổn định lại cuộc sống trong sự đùm bọc của nhân dân cả nước.