TRẦN HÓA

"Góc chiều" là tập thơ thứ ba của nhà thơ gốc lính Phan Nhật Tiến, sau "Hoa ở chốt" và "Mỏm đá đợi trăng". Có một điều dễ nhận thấy: thơ Phan Nhật Tiến đặc sắc, ý nghĩa và xúc động nhất chính ở mảng đề tài chiến tranh, người lính. Ở đó, hồn thơ anh là hồi ức của một người trong cuộc - người trực tiếp cầm súng tham gia cuộc trường chinh vệ quốc vĩ đại.

Dù "Góc chiều" cũng có những thi phẩm tình hay, trong khuôn khổ bài viết này, tôi xin được cùng anh trở lại với mạch nguồn cảm hứng chủ đạo: thơ về chiến tranh và người lính.

Phan Nhật Tiến thuộc thế hệ những người lính nay đã ngoài bảy mươi. Chúng tôi, những người may mắn sống sót trở về, trong khi bao đồng đội đã nằm lại mãi nơi chiến trường, ở cái tuổi đôi mươi, và có người đến hơn năm chục năm vẫn chưa tìm được hài cốt.

"Góc chiều" với 56 bài thơ, tôi đọc một mạch. Có bài đọc nhanh, có bài phải dừng lại thật lâu để thổn thức. Và tôi nhận ra: phần lớn những cựu chiến binh như chúng tôi, nếu có cầm bút, thì điều ám ảnh, day dứt và cho ta nhiều cảm xúc nhất để viết, vẫn là cái thời "một thời đạn bom, một thời hào hùng" ấy. Hơn thế, chúng tôi thường chia sẻ một nhân sinh quan tích cực về giá trị đích thực của cuộc sống, giữa vòng xoáy của cơm áo gạo tiền và lối sống thực dụng đang hiện hữu.

Và trong "Góc chiều", có một bài thơ đã nói được rất nhiều điều, đó chính là “Có điều gì lấn cấn phải không em?”.

Chúng ta hãy lắng nghe những lời thơ giản dị mà thấm thía:

...Sao bữa nay em cắc cớ hỏi anh
Mình yêu nhau ngày nào, nụ hôn đầu ngày mấy
Có điều gì lấn cấn phải không em?

Nhà thơ - một người chồng, người lính cũ - thật tinh tế khi thấu hiểu câu hỏi tưởng là bâng quơ nhưng chất chứa bao ý tứ của vợ. Và từ đó, dòng hồi ức về thời cầm súng ùa về, không thể kìm nén:

“Cái khát chiến trường K sao mà nhức nhối
Rừng khộp trơ xương tróc vỏ đến mấy lần
Thương bạn bè ngã xuống vướng mìn râu
Đứa gập người bởi kẻ thù bắn lén
Xót xa lắm khi không còn giọt nước
Cho đồng đội bớt đau hơi thở sau cùng”

Những câu thơ như được viết ra từ máu thịt, từ ký ức không thể nào quên. Nó là hiện thân của sự khốc liệt, của nỗi đau mất mát và tình đồng đội thiêng liêng. Sự chân thật đến nghẹn lòng ấy khiến người đọc không khỏi quặn thắt.

Từ quá khứ đau thương nhưng hào hùng ấy, nhà thơ tìm thấy sự bình tâm và lẽ sống cho hiện tại:

Sao quên được những tháng năm gian khổ
Để hôm nay có cuộc sống thanh bình
Vậy có gì phải lấn cấn đâu em
Cứ cá rau như bấy nay là ổn
Tối ngủ ôm nhau chỉ yêu không còn đủ
Nhưng cái thương vẫn tròn một vòng tay

Thông điệp của bài thơ trở nên rõ ràng và sâu sắc. Sự bình yên hôm nay được đánh đổi bằng xương máu của cả một dân tộc. Những hy sinh, mất mát ấy là vô giá. Vậy thì, những khó khăn vật chất tạm thời, sự đơn sơ "cá rau" của cuộc sống thường nhật có đáng gì để phải bận lòng? Phan Nhật Tiến đã khéo léo mượn câu chuyện riêng để gửi gắm một thông điệp chung, nhân văn: hãy biết trân trọng hòa bình và giữ vững những giá trị giản dị, tình nghĩa.

Hai câu thơ: “Vậy có gì phải lấn cấn đâu em/ Cứ rau cá như bấy nay là ổn” nghe mộc mạc, chân chất mà thấm đẫm triết lý sống, thể hiện một bản lĩnh cứng cỏi, một tầm vóc của một cây bút.

Có thể khẳng định, những người lính như Phan Nhật Tiến, sau khi đi qua chiến tranh, thường mang trong mình một sức mạnh tinh thần lớn lao để đối diện với cuộc sống. Thơ anh, vì thế, dù viết về ký ức đau thương vẫn luôn toát lên vẻ đẹp của sự tích cực, mạnh mẽ và đầy tính nhân văn - đúng chất "lính Cụ Hồ".

"Góc chiều" là một tập thơ như thế. Và bài thơ “Có điều gì lấn cấn phải không em?” xứng đáng là một thi phẩm tiêu biểu.

Cảm ơn nhà thơ Phan Nhật Tiến, anh đã nói hộ bao tâm tư của thế hệ những người lính chúng tôi bằng những vần thơ chân thật, nghĩa tình và giàu cảm xúc.

Chúc anh thật nhiều sức khỏe và luôn dồi dào thi hứng.

TP.HCM, 11/10/2025
TH.