Trong khuôn khổ chuyến đi về thủ đô tham dự Kỉ niệm 8 năm thành lập và sơ kết 6 tháng đầu năm 2025 của CỘNG ĐỒNG TÌNH NGUYỆN VIỆT NAM, rất nhiều sự kiện đã diễn ra và đều vô cùng ý nghĩa, trong đó có sự kiện Hoàng Xuân được ăn bữa cơm thân mật cùng với Giáo sư, Anh hùng Lao động, Nhà khoa học Nguyễn Anh Trí.

Giáo sư Nguyễn Anh Trí tặng sách cho tác giả.

Nhận lời mời của Giáo sư, chúng tôi gồm: Chủ tịch Cộng đồng tình nguyện Việt Nam Đỗ Văn Dệ; nhà văn, nhà giáo Đỗ Đức Thuần; bác sĩ Đào Quang Sơn, khoa Răng Hàm Mặt bệnh viện Việt Nam - Cu Ba Đồng Hới và Hoàng Xuân. Trừ vị Chủ tịch cộng đồng tình nguyện, còn lại đều là thủ lĩnh tình nguyện tiêu biểu được mời về thủ đô tham dự lần này.

Đúng 11 giờ trưa ngày 20 tháng 7 năm 2025, chúng tôi có mặt tại số nhà 98-99 phố Trích Sài, Tây Hồ, Hà Nội theo lời mời mà Giáo sư đã ấn định. Đây cũng là 01 trong hơn 60 Phòng Khám Đa khoa MEDLATEC trên cả nước do Giáo sư làm Chủ tịch Hội đồng Cố vấn.

Trong sự hồi hộp và có phần e ngại, chúng tôi được nhân viên ở đây hướng dẫn lên tầng hai của tòa nhà, và được dẫn đến bên ngoài phòng làm việc của Giáo sư. Sau hồi chuông, chúng tôi được vị Giáo sư kính mến đón tiếp, bắt tay từng người một và mời vào bàn trà. Cuộc nói chuyện bắt đầu diễn ra. Giáo sư hồ hởi bắt chuyện và chúng tôi bắt đầu giảm dần sự bỡ ngỡ ngay trong một căn phòng lịch lãm, giản dị, có nhiều sách quý cùng tất cả các hiện vật mà Giáo sư đã lưu giữ trong suốt hành trình làm việc, cũng như nghiên cứu khoa học của ông.

Những câu chuyện đời, chuyện nghề và cả những chuyện về cuộc sống thường ngày được ông cởi mở, khơi gợi. Đặc biệt là chuyện về làm việc thiện. Ông bảo, làm thiện nguyện là một điều hết sức tốt đẹp, giúp đỡ cho nhiều hoàn cảnh khó khăn, nhưng phải hết sức cẩn trọng, đặc biệt là phải hết sức tuân thủ theo pháp luật. Và thiện nguyện không phải cứ làm tốt là tất cả mọi người đều yêu mến, .... Nhưng không sao cả, vì đó là những việc làm từ trái tim... Tất cả những câu chuyện được Giáo sư trao đổi, chúng tôi đều thấm thía và khắc ghi, bởi đó cũng là những kinh nghiệm quý của ông trong suốt hành trình ông làm việc thiện.

Chỉ chưa đầy một tiếng đồng hồ bên bàn trà, nhưng rất nhiều chỉ bảo được Giáo sư gợi mở, và có cả những kí ức của ông về quê hương, về bố mẹ của mình. Mặc dù sống xa quê từ nhỏ, năm nay đã 68 tuổi, nhưng tiếng quê Lệ Thuỷ vẫn vẹn nguyên trong ông, bởi khi tiếp chúng tôi, ông đều nói giọng quê, không dùng từ phổ thông.

Sau tâm sự và chia sẻ cuộc sống, ông mời chúng tôi qua phòng kế bên để dùng bữa cơm trưa. Chúng tôi cùng ông lần lượt rời phòng và đến không gian dùng cơm. Sau khi kéo ghế vào ngồi ngay ngắn tại bàn ăn, ông bảo “chỗ này là nơi tiếp và mời cơm rất nhiều khách quý, trong đó có nhiều lãnh đạo Trung ương”. Sau khi được anh lái xe riêng của ông chụp mấy bức hình làm kỉ niệm, chúng tôi được Giáo sư mời cơm và ông ân tình gắp thức ăn cho từng người. Ông bảo, cứ dùng thức ăn trước, cơm ăn sau và chỉ nên từ 1 đến 2 bát là vừa. Trên bàn, không cao lương mĩ vị nhưng món gì cũng ngon, vì được nấu theo kiểu ở quê mà ông tâm sự, đây là những món ăn rất hợp khẩu vị nên nếu ăn sẽ hết rất nhiều cơm, nhưng không phải ăn hết cơm. Có điều thức ăn là phải hết. Bữa cơm thân mật, quả đúng là không hề cao lương mĩ vị nhưng đầy đủ chất, và đặc biệt có đậu lạc rang, có đĩa thịt luộc và rau luộc, có tương cà và mắm nêm Huế để chấm. Cuối bữa cơm, thấy chúng tôi đã dừng đũa, ông chia đều hết thức ăn và bảo, thức ăn nấu đúng 5 phần, các bạn phải ăn hết, tuyệt đối không để thừa. Ông nói “tôi thường nhận mình là giáo sư vét đĩa”, vì rằng “đó là một nguyên tắc tối thiểu của tôi, bất cứ ăn ở đâu cũng phải nên như vậy, thừa là có lỗi với nhiều người lắm đấy”.

Giáo sư  cùng các khách mời bên bàn trà

Bữa cơm thân mật với nhiều câu chuyện cuộc sống cũng được ông chia sẻ. Chúng tôi học được ở ông nhiều điều giản dị. Sự giản dị đến mức tối giản của ông trong một hành trình sự nghiệp vĩ đại mà có thể nhiều người chưa biết hết về ông.

Ông là nhà khoa học được Hội kỉ lục gia Việt Nam xác lập 2 kỉ lục, trong đó có kỉ lục là “Nhà khoa học có số lượng bài báo khoa học chuyên ngành về Huyết học - Truyền máu đã công bố trên các tạp chí trong và ngoài nước nhiều nhất”. Là Giáo sư, thầy thuốc Nhân dân, Anh hùng Lao động, công dân thủ đô tiêu biểu, Đại biểu Quốc hội nhiều khóa và hiện tại đang là Đại biểu Quốc hội khóa 15. Ngoài ra ông còn là một nhà thơ, Nhạc sĩ nổi tiếng với mấy trăm bài hát được công bố trên các nền tảng mạng xã hội, trong đó có nhiều bài về quê hương Quảng Bình rất hay. Ông cũng chính là vị lãnh đạo sau khi nghỉ hưu cách đây 8 năm (2017) sau 14 năm gắn bó với Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương bằng một cuộc chia tay đặc biệt với sự tham gia của hàng trăm y bác sĩ và bệnh nhân tại Viện huyết học - truyền máu Trung ương với một buổi lễ chào cờ đặc biệt. Đó là buổi chào cờ lần cuối cùng vào sáng 02/10/2017 khi ông tham dự với tư cách là Viện trưởng, buổi chào cờ thấm đẫm nước mắt của không chỉ là đồng nghiệp, mà có cả các cụ già, các em bé mặc đồng phục bệnh nhân khi trên tay còn dán băng kim truyền dịch. Khi ấy tôi đã xem đi xem lại nhiều lần sự kiện này và cũng đã rơi nước mắt với một nhà lãnh đạo về hưu mà được nhiều người yêu mến và ngợi ca đến thế. Không ai tưởng tượng được rằng, trong hơn 30 năm gắn bó với ngành y, ông đã có 21 lần hiến máu tình nguyện, với nhiều hoạt động như Hành trình đỏ, Lễ hội xuân Hồng...

Giờ đây, Giáo sư Nguyễn Anh Trí đang có một gia tài đồ sộ, và tất cả đều phục vụ vì hạnh phúc của nhân dân, vì tình yêu khoa học. Đó là có hơn 60 phòng khám đa khoa Medlatec trên cả nước, nơi mà mọi bệnh nhân đến khám đều được sự giúp đỡ rất ân cần của các nhân viên, y bác sĩ, đặc biệt trong lĩnh vực xét nghiệm, tầm soát bệnh ung thư và chụp phim tất cả các loại.

Bữa cơm thân mật của Giáo sư cùng các khách mời

Ít ai biết rằng, ông cùng với các cộng sự của mình còn lập ra một công viên  mang tên CÔNG VIÊN DI SẢN CÁC NHÀ KHOA HỌC VIỆT NAM (MEDDOM Park), tọa lạc tại huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình (cũ) với mục đích lưu giữ, bảo tồn và trưng bày hơn 1 triệu các di sản, tài liệu, hiện vật của hơn 7000 nhà khoa học Việt Nam. Di sản rộng tới hơn 34 ha với vốn đầu tư trên 500 tỷ đồng. Công viên còn là một địa điểm du lịch, giáo dục về khoa học và lịch sử Việt Nam. Hiện nay, ông muốn hiến tặng Công viên này lại cho Nhà nước, tuy nhiên chưa có cơ chế để tặng nên chưa thể thực hiện được.

Sau bữa cơm thân mật, chúng tôi được Giáo sư mời quay trở lại phòng làm việc và được ông kể thêm nhiều câu chuyện thú vị, trong đó có một bức tranh, mà trong trường hợp này cũng có thể gọi ông là một nhiếp ảnh gia. Đó là bức hình ông chụp rất chớp nhoáng và cực kì kịp thời một lá Quốc kỳ tung bay trên đảo ở ngoài khơi biển Đông khi ông ra công tác Trường Sa. Bức ảnh đã trở thành báu vật và được ông treo trang trọng cùng với các hiện vật khác của mình. Và cuối cùng chúng tôi được ông lần lượt ký tặng các tập thơ, tuyển tập nhạc của mình. Một điều cũng rất đáng học tập ở ông, khi ông nói “mình tặng nhưng các bạn phải đọc, nếu không đọc thì không nên nhận”.

Đúng 13 giờ chiều, sau 2 giờ tâm sự với những cung bậc tình cảm chân thành và yêu quý nhất, chúng tôi chia tay Giáo sư, ông đã tiễn chúng tôi ra cửa với những cái bắt tay và cái ôm rất chặt. Chia tay và có hẹn ngày gặp lại, đặc biệt ông đã mời chúng tôi có dịp lên với Hòa Bình, tham quan trải nghiệm Di sản các nhà khoa học Việt Nam. Chúng tôi vô cùng xúc động và sẽ sắp xếp thời gian.

Bữa cơm trở thành một kỉ niệm đẹp, bữa cơm ân tình mà vị Giáo sư đầu ngành với nhiều cái nhất đã dành cho thế hệ trẻ chúng tôi, và đó là bữa cơm của các thủ lĩnh tình nguyện tiêu biểu Quảng Bình với vị Đại biểu Quốc hội đáng kính, Giáo sư Nguyễn Anh Trí.

Rời Medlatec trong lất phất mưa của trời Hà Nội, trong mỗi chúng tôi mang theo nỗi niềm vui và cứ rưng rưng xúc động...

Hà Nội 20/7/2025,

Quảng Trị, 21/7/2025

                                                                         Bài, ảnh: Hoàng Xuân