PHÙNG HIỆU

Chùm thơ về mùa xuân của nhà thơ Dương Xuân Linh không chỉ là những bài thơ về mùa Xuân truyền thống, mà còn là những bức tranh đa chiều, phong phú, đan xen giữa không gian quê hương và thế giới, giữa những xúc cảm cá nhân và những giá trị văn hóa lớn lao. Mỗi bài thơ là một chuyến du hành về thời gian và không gian, từ Sài Gòn đến Paris, từ những khoảnh khắc giao mùa đến những suy tư về cuộc đời, tình yêu và quê hương.

Nhà thơ Dương Xuân Linh

Nhà thơ, đại tá Dương Xuân Linh nguyên Phó cục trưởng Cục Cảnh sát môi trường. Cả đời anh gắn bó với ngành công an qua nhiều chức vụ và nhiệm vụ, đặc biệt là nhiệm vụ phòng chống tội phạm về môi trường. Nhìn bề ngoài có vẻ như anh cứng rắn và nghiêm khắc phù hợp với công việc phòng chống tội phạm. Nhưng không, khi trò chuyện và tâm sự với anh ta mới thấy bên trong anh là một tâm hồn thi ca dào dạt và chứa đầy cảm xúc. Đọc thơ anh ta mới thấy được cái hồn thơ luôn bay bổng, lãng mạn, du dương và đa cảm.

Trong những bài thơ viết về mùa xuân mà anh gửi cho tôi, bài thơ “Hồn văn hoá Việt” mang một không khí rất thiêng liêng của mùa xuân, nhưng không chỉ là mùa xuân của đất trời mà còn là mùa xuân của văn hóa, của lịch sử dân tộc. Đoạn thơ mở đầu với hình ảnh về “mùa xuân” như một vòng quay của đời người, với những lần được và thua, nhưng cuối cùng vẫn là sự trân trọng, vững vàng trước những thử thách:
“Đời người trọn mấy mùa xuân/ Mấy lần đánh mất mấy lần được thua.”

Tuy nhiên, thông điệp sâu xa mà Dương Xuân Linh gửi gắm trong bài là sự kết nối giữa văn hóa Việt và thế giới, đặc biệt là khi anh nhắc đến việc đón xuân tại Châu Âu với hình ảnh tuyết rơi, du lịch, và những nét văn hóa khác biệt. Bài thơ là sự khẳng định rằng dù văn hóa có biến chuyển, có tiếp xúc với thế giới bên ngoài, nhưng cái hồn của văn hóa Việt vẫn trường tồn, bất diệt, như một món quà mừng xuân đầy ý nghĩa. Điều này được thể hiện qua câu thơ cuối cùng đầy tự hào:
“Hồn văn hoá Việt ngàn năm sao vàng…”

Anh có thể làm thơ khi để định hướng cho 1 dự án, anh cũng có thể làm thơ khi anh đang đi trên đường, khi đang dự một sự kiện và cả khi anh đi du lịch, thế nên bài thơ “Tình yêu bão ngược” là một bài thơ viết về một đêm giao thừa cô đơn ở Paris, nơi mà mùa xuân không chỉ là mùa của thiên nhiên mà còn là mùa của những tình cảm lạ lẫm, xáo trộn. Hình ảnh Paris trong đêm Noel được miêu tả thật thơ mộng nhưng cũng đầy cô đơn, khi nhà thơ một mình thả bước trên đại lộ Champs-Élysées, đắm chìm trong ánh đèn màu. Đây là nơi mà “trăng trốn nơi đâu ẩn hiện chị Hằng,” nơi mà tình yêu bão ngược đến và chiếm lấy trái tim người yêu một cách bất ngờ và mãnh liệt:
“Dẫu biết rằng đã cuối dốc cuộc đời/ Nhưng cận kề em tâm hồn rạo rực/ Tình yêu đến vô cùng bạo ngược/ Chiếm buồng tim không gõ cửa bao giờ.”

Mùa xuân trong bài không chỉ là mùa của hy vọng và khởi đầu, mà còn là mùa của những cảm xúc mãnh liệt, bão táp, thể hiện qua tình yêu không thể cưỡng lại, một tình yêu đến “vô cùng bạo ngược.”

Nhà thơ Dương Xuân Linh (trái) tặng nhà thơ Phùng Hiệu 3 tập thơ vừa in.

Nhà thơ Dương Xuân Linh có nhiều năm công tác ở Sài Gòn, từng giữ chức vụ Trưởng công an phường, rồi Phó công an quận, anh có nhiều kỷ niệm đáng nhớ và có nhiều bài thơ viết về Sài Gòn, nhưng tôi thích bài thơ “Sài Gòn vắng em”. Bài thơ mở ra một không gian xuân vừa quen thuộc, vừa xa lạ. Cảnh vật Sài Gòn trong những ngày Tết cổ truyền được vẽ lên với hình ảnh những vườn mai vàng, đêm giao thừa tưng bừng lễ hội, nhưng trong đó vẫn văng vẳng một nỗi nhớ thương da diết:
“Ai tìm ai trong đèn màu mắt phố/ Những lâu đài cổ kính ngói cong rêu/ Những công trình Sài Gòn thay áo mới/ Phố lung linh cao ốc chọc trời…”

Dù Sài Gòn với những công trình hiện đại, những lễ hội tưng bừng, vẫn khiến người ta cảm nhận được hơi thở xuân, nhưng nỗi nhớ quê hương và tình yêu thương vẫn chiếm lĩnh tâm hồn người viết. Bài thơ còn khắc họa sự đối lập giữa không gian Sài Gòn tấp nập và cảnh tuyết phủ trắng xứ người, nơi người xa quê trải nghiệm cảm giác lạ lẫm nhưng cũng đầy thương nhớ.

Mùa xuân không chỉ đến từ bên ngoài, mà quan trọng hơn, là xuân từ trong tâm hồn mỗi người, khi họ biết trân trọng và phát huy sức mạnh của bản thân:
“Dựa chính mình là đỉnh cao đích thực/ Nhân phẩm đức tài anh minh trí lực/ Không thể ai ban do tự dũa rèn.”

Tôi nghĩ, bài thơ này là một thông điệp rõ ràng về sự tự lập và sức mạnh nội tại của mỗi người. Trong bài thơ, mùa xuân không chỉ là sự khởi đầu của một năm mới mà còn là sự khẳng định về sức mạnh cá nhân, về khả năng tự mình vượt qua mọi khó khăn, thử thách trong cuộc sống.

Và trong những bài thơ viết về Sài Gòn, đặc biệt là viết về mùa xuân và với bài thơ “Thành phố mùa xuân,” tác giả đã cho ta thấy được sắc thái của ngày xuân, không khí ngày tết ở Sài Gòn – thành phố năng động, trẻ trung và đầy sức sống. Những công trình kiến trúc hiện đại, những con đường hoa văn hóa, và những lễ hội Xuân làm bừng sáng không gian đô thị. Sài Gòn không chỉ là thành phố của phát triển, mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa, là nơi gặp gỡ giữa quá khứ và tương lai:
“Kết tinh đường hoa văn hóa mọi miền/ Tết cổ truyền hiện diện trên thành phố/ Sen, mai, đào muôn màu rực rỡ…/ Thành phố mùa xuân căng tràn sức trẻ/ Ấm áp niềm vui bao la tình mẹ.…/ Thả gót thênh thang đại lộ nhân văn/ Ta hãnh diện với niềm tin đổi mới/ Thành phố tên người sử vàng chói lọi…”

Bài thơ này khắc họa một bức tranh Sài Gòn hào hùng, tràn đầy sức sống của mùa xuân, với một thông điệp về niềm tin và hy vọng vào tương lai, vào những giá trị văn hóa và truyền thống.

Có thể nói, chùm thơ về mùa xuân của Dương Xuân Linh là một bản hòa ca giữa cảm xúc cá nhân và giá trị văn hóa dân tộc, giữa không gian hiện đại và truyền thống, giữa yêu thương và khát vọng. Mỗi bài thơ là một thông điệp về cuộc sống, tình yêu và quê hương, đồng thời cũng là sự khẳng định niềm tự hào về văn hóa và sức mạnh của con người Việt Nam. Mùa xuân không chỉ là thời gian của thiên nhiên mà còn là mùa của lòng người, một mùa của hy vọng, ấm áp và những khởi đầu mới.

Mùng 3 tết Ất Tỵ 2025.