NGUYỄN ANH TÂN 

(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) - Nhận được "Bàn tay nhỏ dưới mưa" tác giả gởi tặng cũng hơn nửa tháng rồi, tính nhâm nhi đọc nhưng cứ lần lữa mãi. Nay có thời gian thảnh thơi tôi mới có dịp thưởng thức tác phẩm của anh.

(Tiểu thuyết của Trương Văn Dân, CTy Phương Nam - NXB Hội Nhà văn, 2011)

Giở cuốn sách ra đọc, tôi cố tình bỏ qua lời bạt, lời giới thiệu để thả cảm xúc mình vụn vặt theo từng đoạn văn. Nhưng lối diễn đạt cuốn hút của anh đã khiến tôi đọc một mạch, đủ nhanh đến mức thấy những ngày vui của Gấm qua nhanh quá, tiếc nuối quá...

Đọc xong tôi ngồi thừ một chặp mới xâu chuỗi lại những diễn biến của tác phẩm và cảm xúc mình đã trải qua.

"Bàn tay nhỏ dưới mưa" có ý nghĩa gì? Một hành động rất tự nhiên của người phụ nữ dắt con dưới mưa, tay che trán để ngăn những giọt mưa bắn vào mặt thôi mà. Tôi nghĩ anh đã mượn hình ảnh đó, mượn khoảnh khắc trong đêm đó để mô tả cho một phận người bất hạnh mà dù cố gắng cũng không thoát khỏi số phận hẩm hiu của cuộc đời.

Xuyên xuốt câu chuyện, tác giả muốn đặt nhận vật của mình trong mối quan hệ chung rộng lớn của xã hội, trên bình diện toàn cầu để thấy được sự ảnh hưởng của thời đại đến từng quốc gia, từng gia đình, từng cá nhân, đặc biệt là những tác động tích cực mang đến sự chọn lựa về cách sống đúng đắn cũng như những tác động tiêu cực dẫn đến những bi kịch cuộc đời con người mà đại diện là nàng Gấm đáng thương. Những ý tưởng nhân quả đó của tác giả được thể hiện rất logic như nguồn dữ liệu ở những chuyển đoạn xen kẻ. Đó là cái chết vì ung thư máu của ba Gấm, một yếu tố có tính di truyền; Đó là hiện thực đời sống bon chen, đua đòi ở VN qua cuộc đối thoại với vợ chồng nhà báo Mỹ William; Đó là những cuộc chạy đua về công nghệ "sản xuất các mặt hàng vô ích", phí phạm nhiều tiện ích người dùng chưa cần tới (qua những hội thoại với bác Minh và họa sĩ Lâm); Đó là những đàm thoại bao la về toàn cầu hóa, về nguyên nhân chiến tranh, về lũng đoạn sản xuất, lũng đoạn phân phối của các tập đoàn xuyên quốc gia, hay việc sử dụng chất tăng trưởng trong sản xuất lương thực, phụ gia trong may mặc, chất kích thích trong chăn nuôi... (nhân vật bác Thuận, bs quân y VNCH, một việt kiều Mỹ) hay câu chuyện về rác thải công nghiệp, phá hoại môi trường (với nhân vật Tú, nhà báo tu nghiệp ở Pháp và nhà thơ Kim Ngân)...

Những chuyện bên lề ấy cộng với hoàn cảnh riêng của mình có thể được coi như là những bài học giá trị cho vốn sống của Gấm, nhưng mặt khác nàng phải chịu đựng liên tục những tác động khách quan không mong đợi đó gây ra cho mình. Đây là những lý giải logic của tác giả, nhưng tôi muốn lướt qua để khỏi ảnh hưởng tới mạch cảm xúc của mình về câu chuyện của Gấm.

Câu chuyện chính xoay quanh tình yêu say đắm, thăng hoa của Gấm với anh nhà báo cùng những khổ đau khi đối diện với bạo bệnh, đối diện với cái chết đang đến. Từ lúc nàng cảm nhận được tiếng sét ái tình cho tới tận những dâng hiến cuối cùng. Tác giả như là một nhà tâm lý học, anh phân tích nhu cầu tâm sinh lý của phụ nữ rất hay. Ta thấy dường như không có chuyện phụ nữ lãnh cảm. Đó chẳng qua là ko được khơi dậy khi mà những khổ

CẢM NHẬN VỀ TÁC PHẨM “BÀN TAY NHỎ DƯỚI MƯA” của tác giả Trương Văn Dân

Đau của cô ta dồn dập bế tắt vì không có tình yêu. Sự tinh tế và tình cảm chân thành của anh nhà báo đã kích hoạt được con người thật đáng yêu, đáng trân trọng của Gấm.

Tình yêu đến từ sự đồng điệu về tâm hồn. Từ ấn tượng tốt ban đầu, những cảm nhận gần gũi dễ chia sẻ vì hoàn cảnh riêng có nét tương đồng. Những câu chuyện sau đó của anh nhà báo đã khai thị cho Gấm nhiều điều mới lạ, sự rụt rè tự ti dần lùi xa dành chỗ cho những cởi mở hơn. Một cách tự nhiên, nhu cầu trao đổi của nàng tăng dần cùng với sự thán phục về sự uyên bác, sự nhạy cảm và đầy tâm lý của anh nhà báo. Cảm tình cũng dần tăng theo sự nhớ mong và rồi tình yêu đã đến, làm tươi mới người phụ nữ tưởng đã chai lì cảm xúc qua 2 đời chồng. Tình yêu đó cho em, tình yêu đó cho anh đã khiến họ cuống quít nhau, luôn rạo rực khi nghĩ về nhau và thăng hoa khi gần gũi nhau, cùng đưa nhau tới "đỉnh bình yên" của bến bờ hạnh phúc.

Rồi những diễn biến tâm lý của Gấm khi xa người yêu, những bất an trong thời gian chờ đợi, lo lắng khi anh bị tai nạn ở xa... đó làm tâm trạng của một người phụ nữ hết lòng vì người mình thương, sợ phải mất mát một lần nữa đến với mình; Rồi những giằng xé, đấu tranh với đau khổ tột cùng khi biết mình lâm trọng bệnh. Đó là nỗi sợ hãi khi bị ám ảnh của xứ giả Diêm Vương, là lúc bình an với những triết lý của đức Phật, mạnh mẽ lạc quan với nụ cười hiền lành đức Di Lặc...; Hay những phản xạ chống đối bộc phát rất người khi được chăm sóc vì cái suy nghĩ bất lực và được thương hại.

Bằng những lời tự sự gần gũi nhưng tác giả đã dẫn dắt người đọc tới những cung bậc cảm xúc có thể nói là tột cùng của đam mê hạnh phúc hay của khổ đau phủ phàng.

Tuy vậy, tôi không cho rằng đây là câu chuyện buồn quá buồn mà đúng hơn là một thiên tình sử với đầy đủ ý nghĩa nhân văn nhất. Cách tác giả kết thúc câu chuyện của Gấm rất tích cực và lạc quan. Như là một thiên sứ, em đã đến và đi nhanh khỏi cuộc đời phàm trần, kịp để lại cho đời những suy ngẫm bất tận về thân phận con người. Sau những đau khổ dằn vặt tột cùng, Gấm đã chuẩn bị cho mình một "cuộc chết" (nói theo cách của nhà văn Đỗ Nghê - bs Đỗ Hồng Ngọc) thật hoàn hảo, từ chỗ dạy dỗ và truyền đạt cho con gái sự chuẩn bị vào đời tới việc hiến dâng trọn vẹn tình yêu của mình cho người thân yêu nhất.

“Bàn tay nhỏ dưới mưa” - Một tác phẩm thật hay. Cám ơn anh!

SG, 14.01.2026

Lời tác giả:

"Bàn tay nhỏ dưới mưa" là một tác phẩm rất hay của anh Trương Văn Dân. Tuy nhiên đọc xong tôi cũng thấy có chút lăn tăn, cá nhân thôi. Đó là:

1. Tôi cho rằng, bối cảnh xuất thân của Gấm là không điển hình lắm:

- Mẹ là vợ của sĩ quan cao cấp VNCH (Phải là hàng tướng lĩnh mới học tập hơn 10 năm ngoài Bắc) mà sống ích kỷ, bạc bẻo với chồng con.

- Cha là sĩ quan cao cấp mà không thể hiện chí khí gì mà lại gục ngã trước sự thật phủ phàng bị vợ ruồng bỏ, không kịp ảnh hưởng gì tới con cái trước khi chết với căn bệnh ung thư máu.

- Một đại gia đình ở miền Nam mà nội ngoại đều xấu xa, bạc đãi con cháu còn non trẻ cũng là một ngoại lệ

2. Anh tình nhân, nhà văn cộng tác viên tờ Tuoitre, quá sức hoàn hảo về kiến thức, quan điểm sống, kinh nghiệm sống, sự tinh tế và tình yêu chân thành bền bỉ.

3. Chén rượu đắng "bất khả từ" và "số phận hẩm hiu, cuộc đời đen bạc" gắn với Gấm. Tại sao gọi là phá vỡ lời nguyền, xúc phạm thần linh đến nỗi bị trừng phạt vì "sự tồn tại của tình yêu tuyệt vời?”

4. Quan niệm về tình yêu và hôn nhân cũng là đề tài đang tranh cãi. Giữa một bên là hôn nhân cưới hỏi, đảm bảo danh phận vợ chồng và một bên là tình yêu bền chặt, dâng hiến sống chung mà không cần "căn cước hôn nhân".

Câu chuyện về người đàn bà xinh đẹp tên Hoa (một thời là hoa khôi ở trường THPT) và người thành đạt nhưng không có được sự ấm áp của một gia đình; kết quả cuộc hôn nhân của anh bạn là giáo viên ĐHBK và vợ thạc sĩ tâm lý đã ly dị vì sự khinh bạc của người vợ khi chồng sa cơ (hậu quả là con gái chết vì hút chích sau thời bỏ nhà đi vì xấu hổ); người công nhân ít học được vợ động viên đã tìm được công việc và chí thú làm ăn, gia đình hạnh phúc); câu chuyện về người bạn khoe của, nhà cao cửa rộng, con cái học tập sinh sống ở nước ngoài. Mái nhà cũng lạnh tăm...

Trường hợp của Gấm và anh nhà báo lại rất phù hợp với xu hướng thứ hai (mà Gấm phải công nhận) bởi xã hội hiện đại, ngày càng thấy có nhiều cặp vợ chồng "không một ngày tình nhân".

14.1.2026

N.A.T