Đại tá, nhà thơ Trần Thế Tuyển vừa gửi qua Zalo cho Văn chương TP.HCM bài viết nóng hổi về Đêm thơ “Tứ Thuỷ” diễn ra ở Tuy Hoà tối 17/8/2025. Bằng giọng kể xúc động và trải nghiệm riêng của một người đã gắn bó nhiều năm với các sự kiện thơ – văn tri ân liệt sĩ, ông khắc họa một đêm thơ vừa huyền ảo vừa linh thiêng, nơi những “vần thơ viết nên hình đất nước” chạm tới trái tim người xem, để lại dư ba sâu lắng khó quên.

TRẦN THẾ TUYỂN

Là người làm thơ trên dưới nửa thế kỷ nay, tôi đã dự nhiều chương trình đọc thơ, trình diễn thơ. Chưa bao giờ tôi có ấn tượng đẹp về một đêm thơ như thế. Đó là đêm thơ “Những câu thơ viết nên hình đất nước” do Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam chỉ đạo, Tạp chí Văn nghệ Quân đội phối hợp với Viện Nghiên cứu Phát triển Phương Đông thực hiện, chào mừng 80 năm Ngày Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9.

Ấn tượng mang tính huyền ảo, tâm linh có nhiều lẽ.

“SỰ HIỆN DIỆN CỦA LIỆT SĨ”

Ấy là sự “hiện diện” của liệt sĩ ở mọi nơi, mọi lúc. Gần 20 năm nay, tôi gắn bó với việc xây đền thờ liệt sĩ, tìm mộ liệt sĩ và tổ chức các sự kiện văn hoá tâm linh gắn với liệt sĩ. Mỗi lần chúng tôi khởi công và khánh thành các công trình tâm linh ấy, trời lạ lắm. Trước khi diễn ra sự kiện, hầu hết mây đen vần vũ và trời sầm sập đổ mưa. Chúng tôi có “thói quen cầu nguyện” liệt sĩ. Trên đỉnh Trường Sơn mây phủ hay giữa đồng Tháp Mười ngập nước, chúng tôi lập bàn thờ khấn vái trời đất và các anh hùng liệt sĩ, rằng đến giờ khai mạc, truyền hình trực tiếp hãy ngừng mưa để đồng bào cả nước và bà con ta ở nước ngoài chứng kiến trọn vẹn sự kiện văn hoá nghĩa tình, tri ân những người có công với đất nước.

Đó là những lần khánh thành đền thờ liệt sĩ ở Long Khốt (Long An cũ); Long Đại, Ka Ròng (Quảng Bình cũ); Ngọc Hồi (Kon Tum); Rừng Sác (TP.HCM)…

Đêm 17/8 vừa qua, chương trình thơ “Những vần thơ viết nên hình đất nước” được tổ chức bên bờ biển Tuy Hoà – nơi cách đây hơn nửa thế kỷ những “con tàu không số” chi viện cho cách mạng miền Nam đi qua – trời sầm sập đổ mưa. Đúng là “bão bể mưa rừng”. Chúng tôi những tưởng chương trình không thể thực hiện theo kế hoạch. Nếp cũ, tôi đứng trước biển khấn liệt sĩ: “Các đồng chí hãy ủng hộ chúng tôi, đúng 20 giờ khai mạc, mưa ngừng rơi để đồng bào cả nước cùng tham dự đêm thơ tưởng nhớ những người con ưu tú đã hy sinh cho 80 năm ngày Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập”. Như có phép nhiệm màu, trời đang mưa xối xả, đúng 20 giờ truyền hình trực tiếp, mưa ngừng rơi, gió ngừng vật vã, chỉ còn tiếng sóng biển rì rào như lời người thiên cổ.

ĐÊM THƠ “TỨ THUỶ”

Trước khi khai mạc đêm thơ, Đại tá, nhà văn Nguyễn Bình Phương – TBT Tạp chí Văn nghệ Quân đội – và Đại tá, nhà văn Trình Quang Phú – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Phương Đông – những người tổ chức sự kiện này, không khỏi bồn chồn lo lắng. Nhà văn Nguyễn Bình Phương nói như tự trấn an mình:

Nắng mưa là việc của trời /
Nước mắt khóc bạn của người hôm nay…

Và đúng như thế, đêm thơ đã chạm tới trái tim và lấy đi nước mắt của nhiều người.

Trong gần 2 tiếng đồng hồ, các tác giả của chương trình (Kịch bản: NSND Cao Hữu Nhạc; Đạo diễn: NSND Hữu Từ) cùng sự xuất hiện của các nghệ sĩ nổi tiếng như NSND Tự Long, NSND Hồng Hạnh và các NSND, NSƯT của Đoàn nghệ thuật Sao Biển, đã đem đến những tác phẩm thơ – trong đó có những bài thơ “đi cùng năm tháng” của các nhà thơ gạo cội thời đại Hồ Chí Minh như: Tố Hữu, Nguyễn Đình Thi, Chính Hữu, Hữu Loan, Huỳnh Văn Nghệ, Nguyễn Khoa Điềm, Phạm Tiến Duật, Nguyễn Mỹ, Nguyễn Đức Mậu… – khiến nhiều người rơi lệ.

Một cô gái trẻ – sinh viên Trường Đại học Phú Yên – nói với tôi trong nước mắt: “Qua những bài thơ đi cùng năm tháng trong chương trình này, con càng thấm giá trị của Độc lập – Tự do mà thế hệ cha ông đã hy sinh, cống hiến mới có được. Chúng con sẽ đi tiếp con đường mà Bác Hồ và các bậc tiền bối đã chọn.”

Khép lại đêm thơ, chúng tôi ngồi quây quần trên bờ biển, nơi sân khấu được thiết kế độc đáo trên mặt hồ bơi của khu nghỉ dưỡng Sao Mai thơ mộng. Tôi đã nói với Đại tá, nhà văn Trình Quang Phú – “ông chủ” của khu du lịch nổi tiếng này: Đó là đêm thơ TỨ THUỶ.

• Thuỷ thứ nhất: diễn ra bên bờ biển cạnh Vũng Rô, nơi những con tàu không số huyền thoại cập bến.
• Thuỷ thứ hai: sân khấu thiết kế trên mặt hồ bán nguyệt, mặt nước như gương soi các vì sao.
• Thuỷ thứ ba: là “mưa rừng bão bể”.
• Và thuỷ thứ tư: là nước mắt của người diễn, người xem khi những bài thơ “đi cùng năm tháng” gợi nhớ về một thời hào hùng, oanh liệt thấm đậm máu xương.
   

NSND Tự Long – người thể hiện bài thơ “Hồn bay lên hoá linh khí quốc gia” – chia sẻ: “Đúng như nhà thơ Trần Thế Tuyển viết trong bài thơ mà tôi thể hiện đêm nay: Nước mắt của trời hay nước mắt của người đang sống / Âm vang từ đền thờ tiếng chuông tiếng trống / Và đồng đội tôi trò chuyện thâu đêm.”

Đêm thơ “Tứ Thuỷ” thật linh thiêng!

Tuy Hoà, đêm 17/8/2025
T.T.T