Văn chương TP.HCM trân trọng giới thiệu bài viết của Đại tá, nhà thơ Trần Thế Tuyển về tác phẩm mới nhất của Đại tá, PGS.TS Hồ Sơn Đài: “Chiến tranh nhân dân chống đế quốc Mỹ xâm lược ở Nam Bộ”. Dưới ngòi bút của một nhà sử học am tường và một người trong cuộc, cuộc chiến tranh nhân dân vĩ đại được tái hiện vừa chân thực, vừa sống động, mang đậm dấu ấn riêng của vùng đất Nam Bộ anh hùng.
 

Đại tá, nhà thơ TRẦN THẾ TUYỂN
Nguyên Trưởng Đại diện Phía Nam báo QĐND; nguyên TBT báo SGGP

Có một sự trùng hợp, trong một buổi giao lưu nhân kỷ niệm 80 năm ngày Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, một vị Trung tướng thuộc thế hệ bạn bè của tôi hỏi: “Theo anh, tới đây nói chuyện với cán bộ Sư đoàn 5 nhân ngày truyền thống, tôi nên nói điều gì?”. Tôi trả lời: “Với bề dày chiến trận và kinh nghiệm tổng kết chiến tranh, tôi nghĩ Trung tướng PGS.TS sẽ nói đúng sở trường. Nhưng theo tôi, nên chia sẻ cho thế hệ nối tiếp về cách ứng phó khi đất nước có chiến tranh; trong đó phân tích sâu đặc điểm chiến tranh nhân dân - một trong những di sản quân sự mà cha ông để lại, đặc biệt là thế hệ Hồ Chí Minh đã đánh thắng những kẻ thù xâm lược ‘to’ gấp nhiều lần so với mình”. Trung tướng ôm vai tôi thân tình: “Đúng là nhà báo trưởng thành từ lính chiến”.

Trùng hợp thay, vừa về đến nhà, tôi nhận được cuốn sách đầy đặn (gần 700 trang, khổ in 16x24 cm) của Đại tá PGS.TS Hồ Sơn Đài, một đồng đội thân thiết của tôi gần nửa thế kỷ nay. Cuốn sách như một công trình nghiên cứu khoa học quân sự có tựa đề: “Chiến tranh nhân dân chống đế quốc Mỹ xâm lược ở Nam Bộ” (NXB Chính trị Quốc gia Sự thật - 8/2025).

Với kết cấu gồm 6 chương, “Chiến tranh nhân dân chống đế quốc Mỹ xâm lược ở Nam Bộ” của Hồ Sơn Đài đi sâu phân tích quá trình vận dụng, phát triển chiến tranh nhân dân tại Nam Bộ - chiến trường ác liệt và có vai trò quan trọng trong toàn bộ cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta do Đảng Cộng sản Việt Nam, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo.
Từ chương 1 “Mở đầu cuộc chiến” đến chương cuối “Từ Paris đến Sài Gòn”, tác giả đã dày công nghiên cứu, giới thiệu bức tranh toàn cảnh với những sắc thái riêng về cuộc chiến tranh nhân dân chống đế quốc Mỹ xâm lược ở Nam Bộ; luận giải những điểm nhấn của chiến trường phía Nam Tổ quốc từ nhiều nguồn tham chiếu khác nhau.

Là nhà sử học được đào tạo bài bản, không chỉ ở tác phẩm này, mà ở mấy chục đầu sách của Hồ Sơn Đài, bạn đọc dễ nhận ra quan điểm và phương pháp luận của PGS.TS Hồ Sơn Đài khi nghiên cứu và luận giải những sự kiện lịch sử và nhân vật lịch sử. Đó là quan điểm khoa học biện chứng và lịch sử cụ thể.

Lại nữa, bên cạnh “nghề nghiệp” chính là nhà sử học, giảng viên cao cấp sử học, Hồ Sơn Đài còn làm thơ, viết văn và các thể tài văn chương khác. Có lẽ thế, “Chiến tranh nhân dân chống đế quốc Mỹ xâm lược ở Nam Bộ” và các cuốn sách sử của ông không khô cứng, mang tính kể lại, thống kê sự kiện lịch sử và nhân vật lịch sử, mà nó “mềm mại, uyển chuyển”, có lý có tình, thuyết phục bạn đọc.

Trong cuốn sách này của Hồ Sơn Đài, tôi thích cách tiếp cận của ông về Đồng Khởi (Chương II - trang 93) với phương thức “hai chân - ba mũi”. Hai chân là kết hợp giữa chính trị và quân sự; ba mũi giáp công là quân sự - chính trị - binh vận. Đó chính là nét độc đáo của chiến tranh nhân dân ở nước ta nói chung và Nam Bộ nói riêng trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược (giai đoạn 1954-1975).

Trong bối cảnh diễn biến phức tạp trên thế giới hiện nay, đường lối quân sự của Đảng ta vẫn phát huy giá trị của chiến tranh nhân dân với phương châm: Bảo vệ Tổ quốc từ xa; chủ động đánh thắng kẻ thù trong mọi đối tượng, trong mọi tình huống. Tôi nghĩ công trình nghiên cứu khoa học quân sự “Chiến tranh nhân dân chống đế quốc Mỹ xâm lược ở Nam Bộ” của Đại tá PGS.TS Hồ Sơn Đài không chỉ có ý nghĩa tổng kết mang tính cơ sở và lý luận, mà còn có ý nghĩa thiết thực trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình trong tình hình mới.

SG, tháng 8-2025
TTT