CUỘC THI TRUYỆN NGẮN HAY 2022

TRẦN MINH HỢP

1.

Việc đầu tiên của lớp trưởng lớp ôn thi cử nhân luật dành cho cán bộ quận là lập nhóm Zalo “Lớp ôn Luật quận 2018”.

Nam thêm một cơ hội đi thi đại học sau bao lần mong mỏi có tấm bằng cử nhân… để phổ cập, và “che” cái bằng trung cấp cảnh sát.

“Cũng chỉ vì thiếu nửa điểm!” - Nam hay tự trách mình khi mỗi lần nghĩ đến cảnh vẫn chưa có bằng đại học. Nam hay chạnh lòng, vì chỉ thiếu nửa điểm mà mất cơ hội vào Đại học Cảnh sát, năm ấy. Một đồng nghiệp từ miền Bắc vô, tốt nghiệp ngành Cử nhân tin học, nghiễm nhiên bước vào công an quận với một vị thế khác.

Nam hay chắc lưỡi: “Giá như ngày xưa viết thêm phần thông tin chung về diện tích, dân số, tên các tỉnh ở Tây Nguyên thì đã được thêm nửa điểm môn Địa lý”. Nhiều sáng thức giấc, người nhà hỏi sao Nam hay nằm nói mớ: “Tây Nguyên gồm 5 tỉnh: Lâm Đồng, Đăk Nông, Đăk Lăk, Gia Lai, và Kon Tum”.

Vào cơ quan, mỗi lần nhìn những đồng nghiệp tốt nghiệp Đại học Cảnh sát, cơn buồn của Nam lại ập vô như cơn sóng triều. Chỉ mất nửa điểm, nhưng giờ phải lặn lội đi tìm chữ “cử nhân” cho đời mình - ý nghĩ cứ siết chặt tâm trí Nam.

2.

“Thời tôi học để lấy bằng Bachelor (bằng cử nhân) khoa học máy tính, các giải pháp tìm ra cái “location” (vị trí) của mấy chủ đăng tải clip, không thể thông qua biện pháp điều tra thông thường mà tìm ra. Những phương án điều tra trinh sát của đồng chí Nam đưa ra, vốn xây dựng trên nền kiến thức lĩnh hội ở trường trung cấp nên đề nghị thủ trưởng cơ quan điều tra viên cấp huyện xem xét kỹ lưỡng. Chúng ta phải xem xét các giải pháp trên cơ sở cái chung, tập thể, danh dự của cơ quan, một cơ quan tư pháp quan trọng cấp huyện, và đảm bảo quyền lợi cho người dân sống trên địa bàn quận theo Chỉ thị 326 của Thành ủy” - Đồng nghiệp cử nhân Tin học phát biểu về nghiệp vụ trong buổi họp án, khi cả hai tranh cãi về phương án điều tra một vụ phát tán clip đồi trụy của một thanh niên trong quận.

Nam chạnh lòng, nếu Nam tốt nghiệp Đại học Cảnh sát, thì đã không một ai được nhắc đến cụm từ “kiến thức lĩnh hội ở trường trung cấp”. Ngồi cà phê bên Hồ Con Rùa, đám bạn cũ trường trung cấp an ủi nhau: “Tự tin lên mày ơi, đại học tụi nó học lý thuyết là nhiều, tụi mình học ít, nhưng mà sát với công việc. Mấy anh đội trưởng cũng khen mấy anh học trung cấp ra làm việc tốt hơn mấy đứa đại học cùng tuổi”.

Nam hiểu “trường ca an ủi” của những trinh sát tốt nghiệp từ trường trung cấp.

“Tốt hơn cái gì mày ơi! Tụi mình làm tốt hơn là do ra trường sớm hơn, va chạm trước, quen mặt trước, quen hồ sơ trước, quen địa bàn trước, quen hỏi cung phạm (phạm nhân) trước nên làm việc nhanh hơn thôi. Để thử vài năm, ai làm tốt hơn ai là biết liền. Loay hoay đi kiếm cái bằng cử nhân cũng hết ngày, hết tháng, hết tiền, hết tuổi trẻ”.

3.

“Đây là tài liệu ôn thi môn Triết, môn Nhà nước và Pháp luật, các anh chị tùy nghi sử dụng” - Tin nhắn đầu tiên của lớp trưởng, khai bút nhóm Zalo “Lớp ôn Luật quận 2018”.

“Anh chị em nào biết chỗ nào in rõ và gọn thì báo cho mọi người biết nhé!” - Zalo Tính, Tổ chức quận, nhắn.

“Nghe mấy anh khóa trước nói ở trước cổng, người ta bán sẵn, 120 một bộ, khỏi cần đem file ra in” - Zalo Hồng, Địa chính quận, nhắn.

“Hay mình tập trung nhờ một người đi mua, em xung phong, ai đăng ký thì inbox (Gửi tin nhắn riêng) em, để em mua luôn cho nè!” - Zalo Mãnh, Trung tâm dạy nghề quận, nhắn.

Nam chuyển file vào mail để đi in. Ra tiệm photo, những bản A7 để tài liệu ôn thi đại học ngành Luật đã bày sẵn trước cửa.

“Sao không lấy A7 cho tiện, in lớn chi cho tốn tiền vậy em trai? Ít bữa tới ngày thi cũng cần à!” - Chị chủ tiệm photo tư vấn.

“Dạ, chị cứ in cho em đi ạ. Em muốn ôn kỹ một chút”.

 Chủ tiệm photo nhìn Nam với đôi mắt lạ lẫm.

Vào lớp học ôn, chỉ có vài người in tài liệu để đọc, còn lại dán mắt vào Zalo, đọc trực file mềm. File cứ treo mặc định trên đầu khung trò chuyện của Zalo.

“Thời đại 4.0, thời đại sách điện tử, ai mà còn đọc trên giấy hả Nam! Tiết kiệm giấy, đỡ chặt cây, bảo vệ môi trường!” - Xuân, Tuyên giáo quận, nói đùa.

Zalo vẫn nhảy nhót tin nhắn hỏi người mua bản photo A7 của Mãnh.

4.

Nam thi đậu.

Tên nhóm Zalo đổi thành “Lớp cử nhân Luật quận 2018”. Vài người rời nhóm hoặc bị mời rời khỏi nhóm vì thi rớt. Ngày nhận giấy báo nhập học, Nam lại ước gì đây là giấy báo của trường Cảnh sát.

Những ngày học trôi qua dài đằng đẵng, Nam lại trách mình giá như mình không tuột nửa điểm môn địa lý, thì đã có những ngày học cử nhân đúng 18 tuổi, không vướng bận chuyện gì.

Mấy ngày thi học phần, Zalo cũng vận hành nhộp nhịp như những ngày ôn thi. Mãnh vẫn hỏi có ai mua bản A7 không?

“Mai thi môn gì vậy mọi người, ai có tài liệu gì hôn chia sẻ với nhau nhé? Hôm giờ hội diễn không còn thời gian coi bài” - Lài, Nhà thiếu nhi quận nhắn trên nhóm (Zalo) kèm theo hình ảnh tổ chức Hội diễn văn nghệ học sinh toàn quận.

“Em đang kiếm mấy lớp trước chị Lài ơi và lần này đang xin thêm thầy, anh em nào cần thì cứ inbox em nhe, để em đi photo luôn một lần…” – Mãnh, Trung tâm dạy nghề quận nhắn liền sau 3 giây.

5.

Đứa cháu của Nam mỗi đêm đều tập chép bài. Mắt cậu bé chầm chậm nhìn quyển sách rồi nhìn sang trang vở. Cử động rất quen thuộc, Nam chỉ nhớ là đã nhìn thấy đâu đó. 

- Con tập chép gì vậy? Ping là tên riêng, con phải viết hoa - Nam xoa đầu đứa cháu.

 - Dạ, con cảm ơn chú Út, biết viết chữ thích quá chú Út hen! Con tập chép truyện “Cái chậu không hoa”[1].

- Truyện kể cái gì vậy con?

- Dạ, chuyện kể thời xưa ở Trung Quốc, có một cậu bé tên Ping, rất thích trồng hoa. Bất kỳ loài hoa nào cậu trồng đều nở rất đẹp. Hoàng đế Trung Hoa thời ấy cũng thích hoa. Vào lúc chọn người kế vị ngai vàng, Vua đưa cho các đứa trẻ trong vương quốc một hạt giống và thông báo: “Sau một năm, ai trồng được bông hoa đẹp nhất sẽ trở thành người kế vị của ta!”. Ping gieo hạt giống của Vua ban và chăm sóc hoa mỗi ngày. Nhưng nhiều tháng trôi qua, hạt giống không nẩy mầm. Mùa xuân đến, Ping không nhổ cây hoa nở đẹp của mình để trồng vào chậu mà vẫn mang đến nộp cho nhà vua cái chậu không hoa. Vì tính thật thà, nên Ping được chọn làm Vua.

- À, Ping rất thật thà!

- Dạ, biết chữ thật thích quá chú Út, vì trong chữ có chứa cái gì hay lắm, giống như có hình ảnh chạy trước mặt luôn. Với lại, nhờ đọc chữ mà con biết bạn Ping rất thật thà.

- Ráng đọc rành, chú mua thêm cho con nhiều sách, trong đó có nhiều người bạn tốt như Ping vậy.

- Sao người ta phát minh ra chữ hay quá chú Út ha? Con ráng vài bữa con sẽ tự nhớ truyện, khỏi cần phải nhìn sách chép lại nữa.

6.

24 học phần đã qua. Nam vẫn nương nhờ vào những bài giải “giải cứu” được gửi qua Zalo. 

Nam nhớ hồi đi học Trung cấp Cảnh sát, không nhóm Zalo, không bài giải “giải cứu”. Nam thèm cảm giác ngồi tranh cãi với nhau từng chữ một trong phần “định tội”, “chọn hướng đánh án”, “thu thập chứng cứ”.  “Tinh thần học” như một vẻ đẹp thiêng liêng, mà Nam từng nương tựa để yêu cuộc sống.

“Đi học để lấy cái bằng, để xét cái này cái kia cho dễ làm việc, còn kiến thức thì nghề dạy nghề thôi mày ơi…” - Bạn của Nam an ủi, đôi mắt cũng nhìn ra hàng cây trước quán cà phê, thở một hơi dài.

7.

Hôm nay, Nam thi học phần thứ 25, Luật Hình sự.

 “Câu 1. Xác định tội danh của Dương trong tình huống sau đây: “Vào 20 giờ 45 phút, ngày 24.5.2020, tại nhà hàng Mùa Thu Vắng, quận X, Lâm là một chủ doanh nghiệp sản xuất ly thủy tinh, tổ chức sinh nhật lần thứ 42. Trong buổi sinh nhật, Lâm có mời Dương, một chủ doanh nghiệp sản xuất thùng giấy. Sau khi cả hai uống khoảng 10 chai bia, Lâm và Dương có tranh cãi về vấn đề bầu cử tổng thống Mỹ và sự ảnh hưởng của kết quả bầu cử đến kinh tế Trung Quốc. Vốn có xích mích từ trước do mâu thuẫn trong các hợp đồng làm ăn giữa hai bên, Dương nghi ngờ Lâm đang tìm cách để cắt hợp đồng cung cấp thùng giấy của công ty Dương. Nhất là thời điểm hiện tại, công ty Dương đang có nguy cơ phá sản. Trong cuộc tranh cãi, Dương nói thẳng những nghi ngờ trong lòng rằng Lâm đang tìm cách hủy hợp đồng với công ty Dương để làm ăn với công ty thùng giấy của Trung Quốc, đang mới chuyển cơ sở sản xuất từ Trung Quốc sang địa bàn quận. Cuộc tranh cãi không giảng hòa được, cả hai xông vào đánh nhau. Dương dùng dĩa đựng bò né tấn công Lâm, khiến Lâm bất tỉnh. Lâm chết trên đường đi cấp cứu”.

Câu 2. Trong những trường hợp nào, hành vi làm chết người sẽ được loại trừ Trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ Luật hình sự hiện hành?

Đề chép xong, cả lớp im lặng một hồi lâu, nín thở, cùng nhìn vào khoảng trắng của nhóm Zalo “Lớp cử nhân Luật quận 2018”.

Giây phút sợ hãi dần tan đi khi Zalo hiện dòng chữ xanh “Trường, phòng Nông nghiệp quận đang soạn tin…” nhảy múa như sóng biển. Vòng tròn tải xuống của file word xanh đậm dần dần… “Mới nhờ đứa em bên Đại học Luật giải, mọi người tham khảo. Xả đáp án! Tội giết người mọi người ơi!”.

Đáp án câu 1 vừa chép xong, Nam lướt qua tờ giấy thi, thấy thiếu một cái gì đó, không khớp. Dấu chấm. Nam an tâm khi phát hiện ra. Cử động tay, cử động mắt, cử động cổ của Nam cứ quen thuộc.

“Mình đạt được trình độ này từ lúc nào?” - Nam tự hỏi. Nếu không mất 0.5 điểm môn địa lý là giờ Nam không rơi vào cảnh ê chề tự tạo như thế này. Cơn đau rêm rêm, lan khắp người Nam.

Mọi vẫn người cắm cúi làm bài thi, im lặng, chỉ có tiếng máy lạnh cũ kêu rọc rọc. Tốc độ chuyển động của cả lớp đều từ màn hình điện thoại sang giấy thi đều dần, tựa tác phẩm nghệ thuật đồng diễn người của Triều Tiên. Nam cũng lật đật chép như người thèm chữ. Dù Nam vẫn cảm giác, hành vi của anh Dương trong tình huống chỉ đủ cấu thành tội cố ý gây thương tích gây hậu quả chết người, như các vụ án mạng mình từng tham gia điều tra.

“Dạ, con cảm ơn chú Út, biết viết chữ thích quá chú Út hen! Con ráng vài bữa con sẽ tự nhớ truyện, khỏi cần phải nhìn sách chép lại nữa”.

Tiếng của đứa cháu reo vui trong đầu Nam. Nam đọc bài giải câu 2 đang treo lơ lửng trên Zalo.

Những dòng chữ lạ hoắc với Nam:

Theo Bộ Luật hình sự hiện hành, hành vi làm chết người sẽ được loại trừ trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ Luật hình sự hiện hành trong các trường hợp sau đây: Làm chết người trong trường hợp chưa đủ 14 tuổi, sự kiện bất ngờ, tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự, phòng vệ chính đáng, tình thế cấp thiết, rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ và…

Dòng đáp án câu 2 như cơn mưa chạng vạng, rả rích, lạnh lẽo. Giờ Nam chỉ biết đó là những con chữ ráp nhau, vô vị, không hình ảnh.

8.

“Nam công an quận rời nhóm…”. Nam rời nhóm Zalo “Lớp cử nhân Luật quận 2018”.

Cả lớp chợt ngưng bút, nhìn Nam với đôi mắt lạ lẫm.

Giữa thinh lặng phòng thi, Nam tìm lại cảm giác tự do…