Trung tướng, PGS, TS NGUYỄN ĐỨC HẢI
Nguyên Viện trưởng Viện chiến lược Quốc phòng  - BQP

1. Lời từ Trái tim

Trong dòng chảy không ngừng nghỉ của lịch sử dân tộc Việt Nam, có những công trình vĩ đại được xây bằng gạch đá, bằng sắt thép, nhưng có một công trình vĩ đại hơn, lặng lẽ hơn, được xây bằng trí tuệ, bằng tâm huyết và cả một đời cống hiến: đó chính là Sự Nghiệp Giáo Dục. Nếu Tổ quốc là con thuyền vượt trùng khơi bão táp, thì các thầy cô giáo chính là những người thợ đóng tàu bền bỉ, những hoa tiêu tận tụy, đã đào tạo nên bao thế hệ thủy thủ can trường, đủ sức chèo lái con thuyền ấy vươn tới vinh quang.Lòng tri ân dành cho người thầy, người cô chưa bao giờ là một cảm xúc hời hợt, mà là một đạo lý thiêng liêng được khắc sâu trong tâm khảm mỗi người Việt Nam. Từ ngàn xưa, cha ông ta đã khắc ghi: "Mỗi chữ vỡ lòng, mỗi đường đi nước bước, mỗi nét nhân cách, mỗi mục tiêu lý tưởng đều bắt nguồn từ bục giảng" – nơi có những con người đã dâng hiến cả tuổi thanh xuân, thậm chí cả cuộc đời, để gieo mầm tri thức, vun đắp tương lai. Họ không chỉ là những nhà giáo, mà còn là những nhà kiến tạo, những người truyền lửa, có công lao to lớn trong việc dựng xây và bảo vệ Tổ quốc. 

Chúng ta luôn thành kính, tri ân sâu sắc đến công ơn các thế hệ thầy cô giáo, đồng thời cần nâng cao nhận thức tới ba trụ cột quan trọng mà ngành giáo dục đang gánh vác trong bối cảnh hiện tại: Bồi dưỡng Nhân cách và Đạo lý để giữ vững căn cốt dân tộc; Xây dựng Mục tiêu và Lý tưởng để phụng sự Tổ quốc; và trang bị Tri thức về Công nghệ số để đưa Việt Nam vươn mình sánh vai với bè bạn năm châu trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

2. Tri ân người gieo mầm

Nền Tảng Dựng Xây và Bảo Vệ Tổ Quốc; sự nghiệp vĩ đại của đất nước, từ công cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất non sông, đến quá trình đổi mới, hội nhập quốc tế ngày hôm nay, đều in đậm dấu chân và trí tuệ của các thế hệ học trò trưởng thành từ mái trường xã hội chủ nghĩa.

Trong chiến tranh, biết bao lớp học sinh, sinh viên mang theo tri thức và lý tưởng cách mạng được hun đúc từ nhà trường, đã trở thành những chiến sĩ kiên trung trên các chiến trường. Thực tiễn cho thấy, ngay cả trong thời bình, giáo dục quốc phòng an ninh, lịch sử, đạo đức cũng là nền tảng để hình thành thế hệ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp có cả tài lẫn đức, sẵn sàng bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia trên mọi lĩnh vực, từ biên giới, hải đảo đến không gian mạng. Lực lượng Hải quân, Cảnh sát biển, các đơn vị tinh nhuệ đều là kết quả của một quá trình đào tạo nghiêm túc, nơi đạo đức và lý tưởng phụng sự luôn được đặt lên hàng đầu.

Sau Đổi mới, Việt Nam vươn lên mạnh mẽ. Thành tựu này không thể thiếu đội ngũ tri thức chất lượng cao, tốt nghiệp từ các trường đại học, cao đẳng. Họ là những kỹ sư đã thiết kế và vận hành các nhà máy công nghệ cao, là những chuyên gia đã đưa Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất điện tử toàn cầu. Ví dụ điển hình là sự phát triển của các tập đoàn công nghệ lớn trong nước, với hàng chục nghìn kỹ sư, lập trình viên trẻ tuổi – những người được ươm mầm từ chính những bài giảng của các thầy cô giáo vật lý, toán học, tin học từ cấp phổ thông. Giá trị tri thức được minh chứng bằng năng suất lao động và khả năng cạnh tranh quốc tế. Trong môi trường quốc tế phức tạp, việc bồi dưỡng nhân cách trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Khi học sinh sinh viên Việt Nam giao lưu, làm việc ở nước ngoài, họ được đánh giá cao không chỉ về kiến thức mà còn về tinh thần kỷ luật, sự chăm chỉ, và lòng hiếu thảo, tôn trọng thầy cô (những giá trị đạo lý truyền thống). Đó là thành quả của sự giáo dục tổng thể, nơi giáo viên không chỉ là người dạy chữ mà còn là người trực tiếp uốn nắn hành vi, hướng dẫn ứng xử văn minh, giúp học trò giữ vững bản sắc Việt nhưng vẫn hội nhập quốc tế một cách tự tin.

Công ơn của người thầy là một dòng chảy liên tục, không bao giờ ngơi nghỉ. Họ chính là những "kiến trúc sư tâm hồn" vĩ đại, đã tạo ra một nền tảng vững chắc để dân tộc ta tự tin vươn mình, sẵn sàng cho những thách thức của kỷ nguyên mới.

3. Nhân cách và đạo lý – Căn cốt của người Việt

Nếu tri thức là đôi cánh đưa con người bay cao, thì nhân cách và đạo lý chính là nền móng vững chãi giữ con người đứng vững, không lạc lối giữa muôn trùng vinh hoa, thử thách. Trong sự nghiệp giáo dục, người thầy là kiến trúc sư vĩ đại nhất của tâm hồn, bởi lẽ, việc bồi dưỡng "nhân cách, đạo lý mục tiêu lý tưởng" không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là sứ mệnh thiêng liêng quyết định chất lượng nguồn nhân lực và vận mệnh đạo đức của cả dân tộc.

Sự khác biệt giữa học và làm người

Trong kỷ nguyên công nghệ số, việc tiếp cận thông tin tri thức đã trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Nhưng điều mà máy móc và mạng Internet không thể thay thế, chính là sự truyền thụ về đạo lý, về cách làm người, về lẽ phải và tình thương. Thầy cô giáo chính là tấm gương phản chiếu, là chuẩn mực đầu tiên mà học sinh noi theo. Thực tiễn cho thấy, những thế hệ học trò trưởng thành và thành công, được xã hội nể trọng, luôn là những người có đức tính trung thực, tinh thần trách nhiệm, và lòng biết ơn sâu sắc – những phẩm chất được gieo trồng từ thuở ấu thơ dưới sự dẫn dắt của thầy cô.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: "Nhiệm vụ của các cô giáo, thầy giáo rất nặng nề nhưng rất vẻ vang. Nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục... Không có giáo dục thì không nói gì đến kinh tế, văn hóa." Lời dạy này đã nâng tầm vị thế của người thầy, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc truyền đạt đạo đức song song với tri thức.

Mục tiêu và lý tưởng: Hướng đến chân – thiện – mỹ

Mục tiêu của giáo dục Việt Nam không dừng lại ở việc tạo ra những cá nhân thành đạt, mà là đào tạo nên những con người có lý tưởng cống hiến cho đất nước. Thầy cô đã truyền thụ lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước thông qua những bài học lịch sử hào hùng, những câu chuyện về Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại. Lý tưởng ấy được biến thành hành động thực tiễn: những dự án tình nguyện vì cộng đồng, những chương trình nghiên cứu khoa học nhằm giải quyết vấn đề xã hội, hay đơn giản là tinh thần xung phong đến những vùng sâu, vùng xa để mang ánh sáng tri thức. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, thầy cô phải giúp học sinh hiểu rằng, hội nhập không phải là đánh mất bản sắc, mà là phát huy sức mạnh nội tại của văn hóa và trí tuệ Việt Nam để sánh vai cùng bè bạn năm châu.

Áp lực kinh tế và sự bùng nổ của thông tin đa chiều trên không gian mạng đã tạo ra những thách thức lớn về đạo đức, lối sống. Trong bối cảnh ấy, vai trò của người thầy càng trở nên quan trọng và khó khăn hơn bao giờ hết. Họ không chỉ phải chống lại sự suy thoái đạo đức từ bên ngoài, mà còn phải là chỗ dựa tinh thần. Người thầy trở thành "người giữ lửa đạo đức", kiên cường bảo vệ những giá trị cốt lõi của xã hội. Thực tiễn cho thấy, nhiều thầy cô giáo ở vùng khó khăn, xa xôi đã dành cả cuộc đời để bám trường, bám lớp, tạo ra những thay đổi tích cực, lớn lao trong cộng đồng, củng cố niềm tin vào tương lai của thế hệ trẻ. Sự tri ân sâu sắc nhất dành cho các thầy cô chính là sự nhận thức rõ ràng rằng, nhân cách và đạo lý là tài sản vô giá mà người thầy đã dày công vun đắp.

4. Tri thức số – Lực đẩy dân tộc trong kỷ nguyên mới

Nếu đạo lý là gốc rễ, thì tri thức, đặc biệt là Tri thức về phát triển công nghệ số, chính là những cành lá xanh tươi, vươn cao, đưa dân tộc Việt Nam hòa mình vào nhịp đập của thế giới hiện đại. Trong kỷ nguyên Cách mạng Công nghiệp 4.0 và sự bùng nổ của nền kinh tế số, nhiệm vụ của giáo dục đã mở rộng: phải trang bị "vũ khí" công nghệ để thế hệ trẻ có thể tự tin vươn mình của dân tộc để sánh vai với bè bạn 5 châu.

Từ bảng đen đến không gian mạng

Công nghệ số không chỉ là một môn học, mà đã trở thành phương thức tư duy và hành động mới. Thầy cô phải là những người tiên phong trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy, đưa các khái niệm về trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), lập trình vào bục giảng. Thực tiễn đã chứng minh rằng, sự đổi mới trong giáo dục đang tạo ra những thế hệ công dân số tài năng, đạt được những thành tích đáng tự hào tại các kỳ thi quốc tế. Thầy cô chính là cầu nối giúp học sinh tiếp cận những tri thức tiên tiến nhất của nhân loại, biến công nghệ thành công cụ để sáng tạo và cống hiến.

Tinh thần Nghị quyết của Đảng về giáo dục đã khẳng định: "Phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế." Điều này nhấn mạnh sự gắn kết chặt chẽ giữa chất lượng giáo dục và mục tiêu phát triển quốc gia, đặc biệt trong việc xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho kinh tế số.

Để "sánh vai với bè bạn 5 châu" cần phải hiện thực hóa bằng năng lực cạnh tranh vượt trội trong lĩnh vực công nghệ. Giá trị cốt lõi mà người thầy truyền đạt trong lĩnh vực này là khả năng tự học, đổi mới, và thích ứng nhanh. Học sinh được giáo dục để trở thành những người sáng tạo ra công nghệ, phát triển các ứng dụng, giải pháp số nhằm giải quyết các vấn đề thực tiễn của Việt Nam. Chính những dự án khởi nghiệp và các sản phẩm công nghệ "Make in Vietnam" đang dần khẳng định vị thế của trí tuệ Việt trên bản đồ công nghệ thế giới.

Thầy cô giáo – Người định hướng trong môi trường số đầy thách thức

Kỷ nguyên số cũng mang lại những thách thức về đạo đức và trách nhiệm công dân số. Người thầy không chỉ dạy về mặt kỹ thuật, mà còn phải dạy về văn hóa ứng xử trên không gian mạng, về việc sử dụng công nghệ một cách có đạo đức và trách nhiệm. Thầy cô giáo là người giúp học sinh phân biệt được thông tin thật – giả, rèn luyện tư duy phản biện trước làn sóng thông tin đa chiều, đảm bảo rằng thế hệ trẻ Việt Nam không chỉ thông minh về công nghệ mà còn là những công dân số có trách nhiệm, góp phần xây dựng một xã hội số lành mạnh và bền vững, xứng đáng là lực đẩy mới cho dân tộc vươn tới đài vinh quang.

5. Tiếp nối và vinh quang

Nhìn lại toàn bộ hành trình phát triển của dân tộc, từ những trang sử dựng nước hào hùng đến kỷ nguyên hội nhập đầy thách thức, chúng ta càng thấy rõ một chân lý vĩnh cửu: Sự nghiệp giáo dục chính là mạch nguồn nuôi dưỡng sức sống và ý chí của một quốc gia. Công ơn của các thầy cô giáo, những người thầm lặng dâng hiến, không chỉ được đo đếm bằng những tấm bằng, những thành tích cá nhân của học trò, mà còn được khẳng định bằng sự hùng cường và phồn thịnh của đất nước Việt Nam.

Họ là những người đã truyền lửa, vun đắp ba trụ cột nền tảng: Nhân cách – Lý tưởng để làm người tử tế, và Tri thức số để làm chủ tương lai. Những bài học về đạo lý, lòng yêu nước đã giúp thế hệ trẻ giữ vững căn cốt, không bị xô ngã trước sóng gió vật chất; trong khi tri thức về công nghệ số trang bị cho họ đôi cánh trí tuệ để bay cao, cạnh tranh sòng phẳng trên trường quốc tế.

Lòng tri ân sâu sắc nhất dành cho thầy, cô giáo không phải chỉ là những lời ca ngợi trong những ngày lễ trọng đại, mà phải được biến thành hành động cụ thể của mỗi người con đất Việt. Đó là lời hứa của thế hệ hôm nay và mai sau: nguyện tiếp tục học tập, cống hiến, và đổi mới không ngừng; kiên định giữ gìn và phát huy những giá trị nhân văn cao đẹp mà thầy cô đã dày công gieo trồng; đồng thời, làm chủ công nghệ, sáng tạo tri thức để đưa đất nước Việt Nam vững bước vươn lên, sánh vai cùng bè bạn năm châu. Sự vinh quang của dân tộc chính là món quà ý nghĩa nhất dành cho những người đã tận tâm, tận lực vì sự nghiệp trồng người. Xin được khắc ghi công ơn vĩ đại ấy!

TP. Hồ Chí Minh, 05.11.2025
N.Đ.H